DỰ THẢO
THÀNH LẬP KHOA MỤC VỤ
TẠI HỌC VIỆN CÔNG GIÁO VIỆT NAM
Kính gửi:
Đức Cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm, Viện trưởng Học viện Công giáo Việt Nam
Kính gửi:
Cha Trưởng Ngành Mục vụ Học viện Công giáo Việt Nam
V/v Đề nghị: “Xin nghiên cứu khả năng” và “Xây dựng lộ trình”
Trọng kính Đức Cha Viện trưởng,
Trọng kính Cha Trưởng Ngành Mục vụ,
Nhân ngày khai giảng năm học mới 26-27 của Học viện Công giáo Việt Nam, trong bầu khí vui mừng, biết ơn và hy vọng, con xin phép được chia sẻ với Đức Cha và Cha Trưởng Ngành một thao thức liên quan đến tương lai của Học viện: Việc từng bước tiến tới thành lập Khoa Mục vụ tại Học viện Công giáo Việt Nam.
Con xin trình bày đây không phải như một đề nghị mang tính cá nhân, nhưng như một suy tư mục vụ, xuất phát từ sứ mạng của Học viện, từ nhu cầu của Giáo hội Việt Nam và từ những định hướng của Giáo hội hoàn vũ.
- Từ một thao thức của ngày khai giảng
Học viện Công giáo Việt Nam hôm nay đang tiếp nối một truyền thống đào tạo rất đáng trân trọng của Giáo hội Việt Nam: đào tạo những con người có khả năng phục vụ Giáo hội bằng tri thức, đức tin và đời sống.
Trước năm 1975, Giáo Hoàng Học Viện Piô X tại Đà Lạt từng là một trung tâm quan trọng trong việc đào tạo những người phục vụ Giáo hội Việt Nam. Hôm nay, Học viện Công giáo Việt Nam đang tiếp tục một sứ mạng tương tự trong một hoàn cảnh mới, với những nhu cầu mới và những thách đố mới.
Nếu trước đây nhu cầu nổi bật là đào tạo hàng giáo sĩ có nền tảng triết học và thần học vững chắc, thì hôm nay Giáo hội Việt Nam đứng trước một nhu cầu rộng lớn hơn: đào tạo toàn thể Dân Chúa để cùng tham gia vào sứ mạng loan báo Tin Mừng.
Vì thế, con nghĩ rằng HVCGVN đang đứng trước một bước phát triển tự nhiên: Triết học-Thần học-Mục vụ học. Không phải để Mục vụ thay thế Triết học và Thần học, nhưng để Triết học và Thần học đạt tới hoa trái của mình trong đời sống và sứ mạng của Giáo hội. Có thể diễn tả bằng một hình ảnh văn hóa đơn giản: Thần học là gốc-Triết học là thân-Mục vụ là Truyền giáo. Không có gốc thì không có cây; không có thân thì cây không đứng vững. Nhưng cây có gốc và thân mà không sinh hoa trái thì chưa đạt tới sự viên mãn của nó.
- Mục vụ không đối lập với Triết học và Thần học
Con xin nhấn mạnh điểm này vì đây là nền tảng của đề nghị. Con hoàn toàn không có ý đặt Mục vụ đối lập với Triết học hay Thần học. Trái lại, Mục vụ phải được xây dựng trên nền tảng Triết học và Thần học vững chắc. Tông hiến Veritatis Gaudium của Đức Thánh Cha Phanxicô xác định mục đích của các Phân khoa Giáo hội không chỉ là nghiên cứu và đào tạo ở trình độ cao, mà còn là chuẩn bị sinh viên chu toàn các nhiệm vụ của mình và cộng tác chặt chẽ với Giáo hội địa phương và Giáo hội hoàn vũ trong toàn bộ công cuộc loan báo Tin Mừng.[1] Đặc biệt, Veritatis Gaudium nhìn nhận rõ rằng sinh viên có thể được đào tạo cho những nhiệm vụ khoa học hoặc mục vụ, và chương trình đào tạo phải lưu ý đến sự khác biệt này, nhưng vẫn phải bảo đảm tính khoa học của việc học tập.[2]
Như vậy, việc phát triển một Khoa Mục Vụ có nền tảng học thuật không phải là một hướng đi bên ngoài truyền thống đào tạo của Giáo hội; trái lại, nó phù hợp với chính định hướng của Giáo hội hoàn vũ.
- HVCGVN thực tế đã có một “hạt giống Khoa Mục vụ”
Điều đáng mừng là đề nghị này không bắt đầu từ con số không. HVCGVN hiện đã có Ngành Mục vụ và đang triển khai nhiều chương trình đào tạo. Trong thông báo năm học 2026–2027, Học viện xác định rõ: ngoài Khoa Thần học, Học viện có Ngành Mục vụ nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mục vụ của Giáo hội; Ngành Mục vụ đào tạo kiến thức và kỹ năng cần thiết cho việc lãnh đạo, hướng dẫn tinh thần và chăm sóc mục vụ trong các cộng đoàn và những bối cảnh khác nhau.[3]
Trước đó, Học viện đã triển khai nhiều chương trình như Mục vụ Giáo lý, Mục vụ Truyền giáo, Mục vụ Giới trẻ, Mục vụ Truyền thông, Mục vụ ngành nghề, Mục vụ xã hội, đào tạo người đào tạo đời sống tận hiến và đào tạo mục vụ cho các ứng viên giáo sĩ.[4]
Đặc biệt, chính HVCGVN đã công bố định hướng rằng các chứng chỉ Mục vụ có thể được tích lũy để hướng tới văn bằng Mục vụ trong tương lai, khi Ngành Mục vụ trở thành Khoa Mục vụ theo Giáo luật.[5]
Như vậy, Khoa Mục vụ không phải là một ý tưởng hoàn toàn mới. Hạt giống đã được gieo; vấn đề hôm nay là làm thế nào để hạt giống ấy được phát triển thành một cơ cấu học thuật trưởng thành.
- Những dấu hiệu cho thấy Ngành Mục vụ đã trưởng thành
Theo báo cáo về Ngành Mục vụ trong năm học 2025–2026, Ngành đã từng bước xây dựng một khung tổ chức chung cho các chương trình mục vụ; có nhiều chương trình đào tạo, có đội ngũ giảng viên và học viên đáng kể, đồng thời đã bắt đầu đặt vấn đề về đề cương môn học, kế hoạch giảng dạy và cơ chế lượng giá.[6] Những kết quả ấy rất đáng trân trọng. Chúng cho thấy Mục vụ không còn chỉ là một số khóa học riêng lẻ. Ngành Mục vụ đã bắt đầu hình thành: chương trình – đội ngũ – học viên – nội dung – phương pháp – lượng giá.
Đây chính là những thành tố căn bản để có thể suy nghĩ nghiêm túc về một bước phát triển kế tiếp.
- Tại sao Giáo hội Việt Nam cần một Khoa Mục vụ?
Theo con, câu trả lời sâu xa nằm ở chính sứ mạng truyền giáo. Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh rằng mọi người đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội đều là những “môn đệ truyền giáo”; không thể xây dựng công cuộc loan báo Tin Mừng theo mô hình chỉ có một số “chuyên viên” làm việc còn phần đông tín hữu chỉ là người tiếp nhận.[7] Công đồng Vatican II cũng khẳng định vai trò của giáo dân trong công cuộc loan báo Tin Mừng và trong sứ mạng của Giáo hội.[8]
Điều đó đặt ra một nhu cầu rất cụ thể: Nếu Giáo hội muốn người giáo dân trưởng thành hơn trong sứ mạng, Giáo hội phải đào luyện họ. Không chỉ đào luyện để giáo dân “giúp việc” trong giáo xứ. Không chỉ đào luyện để giáo dân “tham gia hoạt động”. Nhưng đào luyện để giáo dân có khả năng: hiểu-phân định-đảm nhận trách nhiệm-đồng hành-lãnh đạo-truyền giáo.
Đây chính là chỗ Ngành Mục vụ có một vai trò đặc biệt.
- Từ “làm mục vụ” đến “đào tạo người làm mục vụ”
Con nghĩ đây có thể là bước chuyển quan trọng của HVCGVN. Mục vụ không chỉ là một số kỹ năng thực hành. Mục vụ phải trở thành một ngành nghiên cứu và đào tạo có nền tảng thần học, triết học, nhân học, xã hội học, tâm lý học, văn hóa học và các khoa học liên quan.
Có thể diễn tả tiến trình như sau. Triết học: hiểu con người và thế giới. Thần học: hiểu Thiên Chúa, Đức Kitô, Giáo hội và ơn cứu độ. Mục vụ: biết đem chân lý Tin Mừng đến với con người cụ thể trong hoàn cảnh cụ thể. Truyền giáo: giúp con người gặp Đức Kitô, trở thành môn đệ và trở thành người loan báo Tin Mừng. Do đó, Mục vụ chính là chiếc cầu nối giữa chân lý đức tin và đời sống con người.
Đức Thánh Cha Phanxicô, trong Evangelii Gaudium, kêu gọi một cuộc “hoán cải mục vụ và truyền giáo”, trong đó các cơ cấu, phương thức hoạt động và ngôn ngữ của Giáo hội phải được định hướng phục vụ công cuộc loan báo Tin Mừng thay vì chỉ phục vụ việc duy trì cơ cấu.[9]
Đó chính là lý do con nghĩ rằng Giáo hội Việt Nam cần những người được đào tạo bài bản về Mục vụ.
- Một câu hỏi cần được đặt ra: Nếu có đủ giáo sư Mục vụ thì sao?
Trong cuộc tọa đàm nhân ngày khai giảng, con rất trân trọng câu hỏi của Đức Cha Viện trưởng về vấn đề đội ngũ giáo sư Mục vụ. Con hiểu đây là một khó khăn rất thực tế và rất quan trọng.
Một Khoa Mục vụ không thể được thành lập chỉ vì có nhu cầu mục vụ. Khoa phải có đội ngũ giáo sư đủ trình độ, chương trình đào tạo, phương pháp nghiên cứu, cơ chế lượng giá và những điều kiện học thuật cần thiết. Nhưng con xin phép đặt lại câu hỏi: Nếu hiện nay chưa đủ giáo sư Mục vụ, có phải đó là lý do để chưa bắt đầu, hay chính là lý do để HVCGVN bắt đầu đào tạo đội ngũ giáo sư Mục vụ? Nếu chờ đến khi có đủ giáo sư mới bắt đầu xây dựng Khoa, thì có thể nhiều năm nữa chúng ta vẫn thiếu giáo sư. Ngược lại, nếu hôm nay bắt đầu một lộ trình có kế hoạch, HVCGVN có thể từng bước: tuyển chọn những người có khả năng; đào tạo chuyên sâu về Thần học Mục vụ; gửi một số linh mục, tu sĩ và giáo dân đi đào tạo ở các học viện chuyên ngành; xây dựng đội ngũ giáo sư thỉnh giảng; phát triển nghiên cứu Mục vụ Việt Nam; từng bước hình thành đội ngũ giáo sư cơ hữu. Như vậy, thiếu giáo sư không nhất thiết phải là điểm kết thúc của đề nghị; nó có thể trở thành điểm khởi đầu của một chương trình đào tạo giáo sư Mục vụ.
- Khoa Mục vụ có thể trở thành nơi nghiên cứu và giải đáp những vấn đề mục vụ của Giáo hội Việt Nam
Con xin đề nghị nhìn Khoa Mục vụ không chỉ như một nơi mở thêm các lớp học. Khoa Mục vụ tương lai có thể trở thành một trung tâm nghiên cứu và đào luyện phục vụ Giáo hội Việt Nam. Ví dụ: Vì sao việc truyền giáo tại Việt Nam sau hơn năm thế kỷ vẫn còn nhiều giới hạn? Làm thế nào để Tin Mừng hội nhập sâu hơn vào văn hóa Việt Nam? Làm thế nào để đào luyện giáo dân trưởng thành trong thời đại mới? Làm thế nào để linh mục và giáo dân cộng tác đúng nghĩa? Làm thế nào để các giáo xứ chuyển từ mô hình duy trì sang mô hình truyền giáo? Làm thế nào để các gia đình trở thành môi trường truyền giáo? Làm thế nào để người trẻ trở thành chủ thể của đời sống Giáo hội? Làm thế nào để truyền thông kỹ thuật số và AI phục vụ việc loan báo Tin Mừng? Làm thế nào để thực hiện một nền mục vụ vừa trung thành với Đức Kitô vừa hội nhập sâu vào văn hóa Việt Nam? Đây không chỉ là những câu hỏi thực hành. Đây là những câu hỏi cần nghiên cứu học thuật. Vì thế, Khoa Mục vụ có thể trở thành nơi: nghiên cứu → đào tạo → thực nghiệm → lượng giá → chuyển giao cho giáo phận và giáo xứ.
- Một lộ trình khả thi
Con không đề nghị phải thành lập Khoa Mục vụ ngay lập tức nếu các điều kiện chưa đủ. Con kính đề nghị Học viện nghiên cứu một lộ trình từng bước, chẳng hạn: Bước 1: Củng cố và chuẩn hóa Ngành Mục vụ hiện nay. Bước 2: Xây dựng chương trình khung chung về Thần học Mục vụ. Bước 3: Quy tụ và phát triển đội ngũ giáo sư Mục vụ. Bước 4: Thành lập hoặc củng cố Trung tâm Nghiên cứu Mục vụ Việt Nam. Bước 5: Xây dựng hệ thống tín chỉ, học phần, chuẩn đầu ra và cơ chế lượng giá. Bước 6: Nghiên cứu các chương trình đào tạo từ chứng chỉ đến văn bằng Mục vụ. Bước 7: Khi hội đủ điều kiện học thuật, nhân sự và pháp lý, tiến tới thành lập Khoa Mục vụ.
Như vậy, đây không phải là một quyết định nóng vội, nhưng là một tiến trình trưởng thành có định hướng.
- Một bước phát triển tự nhiên của HVCGVN
HVCGVN đã có Khoa Thần học với chương trình Cử nhân và Cao học Thần học. Học viện cũng đã phát triển Ngành Mục vụ và nhiều chương trình đào tạo cụ thể.[10] Vì thế, con nghĩ có thể hình dung một cấu trúc phát triển: Triết học → Thần học → Mục vụ không phải như ba lãnh vực cạnh tranh nhau, nhưng như ba chiều kích bổ túc cho nhau. Triết học giúp suy tư. Thần học giúp đón nhận và trình bày chân lý Mạc khải. Mục vụ giúp đưa chân lý ấy vào đời sống và sứ mạng. Và cuối cùng: Truyền giáo là hướng đi của toàn bộ tiến trình.
Đó cũng là điều Veritatis Gaudium nhấn mạnh: các cơ sở đào tạo Giáo hội phải nghiên cứu, đào tạo ở trình độ cao và cộng tác mật thiết với Giáo hội trong toàn bộ công cuộc loan báo Tin Mừng.[11]
- “Thời của Mục vụ”
Từ tất cả những điều trên, con xin phép đề nghị một cách diễn đạt ngắn gọn: Đây không phải là thời của Mục vụ thay thế thời của Triết học và Thần học. Nhưng: Đây là thời đưa Triết học và Thần học đến hoa trái mục vụ và truyền giáo. Nếu Thần học là gốc, Triết học là thân, thì Mục vụ phải là hoa và Truyền giáo là trái. Một Giáo hội muốn bước vào một giai đoạn truyền giáo mới cần những người không chỉ biết Tin Mừng, mà còn biết đưa Tin Mừng đến với con người cụ thể, trong văn hóa cụ thể, trong hoàn cảnh cụ thể.
Đó chính là người làm Mục vụ.
- Lời đề nghị
Vì những lý do trên, con kính xin Đức Cha Viện trưởng và Cha Trưởng Ngành Mục vụ:
- Cho phép nghiên cứu chính thức khả năng nâng Ngành Mục vụ lên thành Khoa Mục vụ của HVCGVN.
- Nếu chưa đủ điều kiện để thành lập ngay, xin cho xây dựng một đề án lộ trình 3–5 năm hướng tới Khoa Mục vụ.
- Xin thành lập một nhóm chuyên trách nghiên cứu đề án, gồm đại diện Ban Điều hành Học viện, Khoa Thần học, Ngành Mục vụ và một số giáo sư có chuyên môn liên quan.
- Xin đặc biệt nghiên cứu chương trình đào tạo đội ngũ giáo sư Mục vụ, vì đây có lẽ là điều kiện then chốt để Khoa Mục vụ có thể hình thành và phát triển vững chắc.
- Xin tiếp tục phát triển hệ thống chứng chỉ và tín chỉ Mục vụ hiện nay theo hướng có thể tích lũy và tiến tới các văn bằng Mục vụ, khi các điều kiện Giáo luật và học thuật cho phép.
Con xin nhấn mạnh một lần nữa: đây không phải là đề nghị nhằm làm cho HVCGVN “có thêm một Khoa”, nhưng là một thao thức để HVCGVN có thể phục vụ tốt hơn sứ mạng của Giáo hội Việt Nam.
- Minh họa
-Cây HVCGVN 1: 1. Gốc, căn: Thánh Kinh-Thánh Truyền. 2. Thân: Huấn quyền gồm Công đồng Vat. II; Thượng hội đồng 24; các thông điệp và các văn kiện khác của Tòa thánh. 3. Ngọn: Lá Hoa Quả-Lá là sức sống mới; hoa là chân thiện mỹ; quả là hạnh phúc. Truyền giáo: Hội nhập Văn hóa Đông Tây- Đáp ứng nhu cầu, khát vọng của con người là Hạnh phúc; Hạnh phúc, theo nguyên lý của Chúa Thánh Thần, qua Công đồng Vat. II và Thượng hội đồng 24: “Cân bằng-Hài hòa”.
-Cây HVCGVN 2: 1. Gốc, căn: Thần học. 2. Thân: Triết Đông-Tây. 3. Ngọn: Mục vụ, gồm: Lá Hoa Quả- Lá là sức sống mới; hoa là chân thiện mỹ; quả là hạnh phúc. Truyền giáo: Hội nhập Văn hóa Đông Tây- Đáp ứng nhu cầu, khát vọng của con người là Hạnh phúc; Hạnh phúc, theo nguyên lý của Chúa Thánh Thần, qua Công đồng Vat. II và Thượng hội đồng 24: “Cân bằng-Hài hòa”.
Hội nhập Văn hóa Đông Tây-Truyền giáo: Đáp ứng nhu cầu Hạnh phúc: theo nguyên lý của Chúa Thánh Thần, qua Công đồng Vat. II và Thượng hội đồng 24: “Cân bằng-Hài hòa”.
Kết
Trọng kính Đức Cha,
HVCGVN đã đi được một chặng đường rất dài. Từ những ngày đầu chỉ có Khoa Thần học, Học viện đã từng bước phát triển. Hôm nay, Ngành Mục vụ đã có một thực tế đào tạo đáng kể, có đội ngũ, có học viên, có chương trình và đang từng bước hoàn thiện cơ cấu.[12] Có lẽ đã đến lúc chúng ta đặt một câu hỏi cho chặng đường kế tiếp: HVCGVN sẽ đào tạo ai để Giáo hội Việt Nam bước vào một giai đoạn truyền giáo mới? Con xin thưa: Không chỉ đào tạo những người biết Thần học, mà còn phải đào tạo những người biết Mục vụ. Không chỉ đào tạo người làm việc cho Giáo hội, mà đào tạo người có khả năng đào luyện Dân Chúa. Không chỉ đào tạo người phục vụ trong Giáo hội, mà đào tạo người có khả năng đưa Giáo hội đi ra với con người và xã hội. Vì thế, con xin được mạnh dạn đặt trước Đức Cha và Cha Trưởng Ngành một đề nghị đơn sơ nhưng tha thiết: Xin HVCGVN bắt đầu chuẩn bị cho Khoa Mục vụ. Nếu hôm nay chưa thể có ngay một Khoa Mục vụ hoàn chỉnh, xin bắt đầu bằng việc xây dựng đội ngũ, chương trình và lộ trình. Bởi vì có thể đây chính là một trong những bước phát triển cần thiết để HVCGVN tiếp tục sứ mạng của mình: đào tạo con người – phục vụ Giáo hội – hội nhập văn hóa – và loan báo Tin Mừng. Con xin kính dâng thao thức này lên Đức Cha Viện trưởng và Cha Trưởng Ngành, với tất cả lòng kính trọng, hiệp thông và thiện chí xây dựng.
Kính xin Đức Cha và Cha Trưởng Ngành đón nhận và phân định.
Trong Đức Kitô,
HV.CG.VN ngày 14/09/2026
Lm. Nguyễn Văn Hinh (D.Min).
Chú thích
[1] Đức Giáo hoàng Phanxicô, Veritatis Gaudium, Tông hiến về các Đại học và Phân khoa Giáo hội, 29.12.2017, Điều 1–3. Tông hiến xác định mục đích của các Phân khoa Giáo hội là nghiên cứu, đào tạo ở trình độ cao và cộng tác với Giáo hội trong toàn bộ công cuộc loan báo Tin Mừng. [2] Veritatis Gaudium, Phần áp dụng, Điều 3: các sinh viên có thể được chuẩn bị cho những nhiệm vụ khoa học hoặc mục vụ; sự khác biệt này phải được tính đến trong chương trình và việc xác định văn bằng, nhưng tính khoa học của việc học phải luôn được bảo đảm. [3] Học viện Công giáo Việt Nam, “Thông báo Chương trình Ứng dụng Mục vụ, Đào tạo năm học 2026–2027,” 24.8.2026. Học viện xác định rõ hiện có Ngành Mục vụ bên cạnh Khoa Thần học. [4] Học viện Công giáo Việt Nam, “Tuyển sinh Chương trình Ứng dụng Mục vụ, Đào tạo 2024–2025.” Các chương trình bao gồm Mục vụ Giáo lý, Mục vụ Giới trẻ, Mục vụ Truyền giáo, Mục vụ Truyền thông, Mục vụ ngành nghề và đào tạo mục vụ cho các ứng viên giáo sĩ. [5] Ibid. HVCGVN đã nêu khả năng tích lũy chứng chỉ Mục vụ để hướng tới văn bằng Mục vụ khi Ngành Mục vụ trở thành Khoa Mục vụ theo Giáo luật. [6] Học viện Công giáo Việt Nam, báo cáo về Ngành Mục vụ trong năm học 2025–2026, được công bố trong thông tin bế giảng năm học 2025–2026. Báo cáo ghi nhận việc xây dựng khung tổ chức chung, đề cương môn học, kế hoạch giảng dạy, cơ chế lượng giá và đội ngũ 61 giảng viên với khoảng 148 học viên trong năm học. [7] Đức Giáo hoàng Phanxicô, Evangelii Gaudium, số 120: mọi người đã chịu phép Rửa đều là những “môn đệ truyền giáo”; công cuộc loan báo Tin Mừng không thể chỉ dành cho một nhóm chuyên viên còn phần đông tín hữu là những người thụ động. [8] Công đồng Vatican II, Ad Gentes, số 41, về sự cộng tác của giáo dân vào công cuộc truyền giáo của Giáo hội. [9] Đức Giáo hoàng Phanxicô, Evangelii Gaudium, số 25–27, về “hoán cải mục vụ và truyền giáo” và nhu cầu định hướng các cơ cấu, phương thức và hoạt động của Giáo hội về sứ mạng truyền giáo. [10] Học viện Công giáo Việt Nam, thông tin về cơ cấu và sự phát triển của Học viện; Khoa Thần học đã có chương trình Cử nhân và Cao học, trong khi Ngành Mục vụ đã được triển khai với nhiều khóa chuyên ngành. [11] Veritatis Gaudium, Điều 3: các Phân khoa Giáo hội phải cộng tác mật thiết với Giáo hội địa phương và hoàn vũ trong toàn bộ công cuộc loan báo Tin Mừng. [12] HVCGVN, báo cáo về Ngành Mục vụ năm học 2025–2026.
Tài liệu tham khảo
Công đồng Vatican II. Ad Gentes: Sắc lệnh về Hoạt động Truyền giáo của Giáo hội. 7.12.1965. Tòa Thánh.
Đức Giáo hoàng Phanxicô. Evangelii Gaudium: Tông huấn về việc Loan báo Tin Mừng trong thế giới hôm nay. 24.11.2013. Tòa Thánh.
Đức Giáo hoàng Phanxicô. Veritatis Gaudium: Tông hiến về các Đại học và Phân khoa Giáo hội. 29.12.2017. Tòa Thánh.
Ủy ban Thần học Quốc tế. Synodality in the Life and Mission of the Church. 2018. Tòa Thánh. Văn kiện nhấn mạnh sự hoán cải mục vụ và việc cộng tác của mọi thành phần Dân Chúa trong sứ mạng truyền giáo.
Học viện Công giáo Việt Nam. “Chương trình Ứng dụng Mục vụ, Đào tạo năm học 2026–2027.” 24.8.2026.