Sau khi hướng dẫn đoàn rước sám hối đến Vương cung thánh đường Santa Sabina trên đồi Aventine ở Rôma, Đức Lêô XIV đã cử hành Thánh lễ đánh dấu sự khởi đầu Mùa Chay vào thứ Tư, ngày 18/2. Tro được xức lên trán các tín hữu như một lời nhắc nhở về “sức nặng của một thế giới đang bốc cháy, của toàn bộ các thành phố bị chiến tranh tàn phá”, Đức Giáo hoàng nhắc nhớ và đồng thời lưu ý “nhìn nhận tội lỗi của chúng ta để hoán cải đã là một dấu hiệu và một chứng từ của sự phục sinh: quả thế, điều đó có nghĩa là không dừng lại nơi tro tàn, nhưng trỗi dậy và xây dựng lại.”.

Dưới đây là bài giảng của Đức Thánh Cha :

Anh chị em thân mến,

Vào đầu mỗi Mùa phụng vụ, chúng ta lại khám phá, với niềm vui luôn mới mẻ, ân sủng được là Giáo hội, nghĩa là cộng đồng được triệu tập để lắng nghe Lời Chúa. Ngôn sứ Joel đã đến với chúng ta bằng tiếng nói của ông, dẫn dắt mỗi người ra khỏi sự cô lập và biến sự hoán cải thành một vấn đề cấp bách, cá nhân và cộng đồng bất khả tách rời: “Hãy tụ tập dân chúng, mời dự đại hội thánh, triệu tập các cụ già, tụ họp đám thiếu nhi cũng như trẻ thơ còn đang bú!” (Ge 2,16). Ông nhắc đến những người mà sự vắng mặt của họ dễ dàng được biện minh: những người mong manh nhất và những người ít có khả năng tập hợp đông đảo nhất. Rồi, ngôn sứ nêu tên tâng lang và tâng nương: dường như ông kêu gọi họ ra khỏi đời sống riêng tư để họ cảm thấy mình là một phần không thể thiếu của một cộng đồng lớn hơn. Tiếp theo là các tư tế, những người, gần như do bổn phận, đã “ở giữa tiền đình và tế đàn” (câu 17); Họ được mời gọi khóc và tìm những lời thích hợp cho mọi người: “Lạy Đức Chúa, xin rủ lòng ​thương xót dân Ngài!” (câu 17).

Mùa Chay, ngay cả ngày nay, vẫn là thời gian cao điểm của cộng đồng: “Hãy tụ tập dân chúng, mời dự đại hội thánh” (Ge 2, 16). Chúng ta biết ngày càng khó khăn hơn để quy tụ mọi người lại với nhau và cảm thấy mình là một dân tộc, không phải theo cách chủ nghĩa dân tộc và hung hăng, nhưng là trong sự hiệp thông nơi mỗi người đều tìm thấy vị trí của mình. Chính ở đây, một dân tộc hình thành khi nhìn nhận tội lỗi của chính mình, tức là, sự dữ không đến từ những kẻ thù giả định, nhưng nó đã len lỏi vào trái tim, hiện diện trong cuộc sống của mỗi người, và cần phải đối mặt với nó bằng cách can đảm đảm nhận trách nhiệm. Chúng ta phải thừa nhận rằng đây là một thái độ lội ngược dòng, nhưng lại tạo nên một sự thay thế thực sự trung thực và hấp dẫn, trong khi việc tự nhận mình bất lực trước một thế giới đang bốc cháy là điều rất tự nhiên. Vâng, Giáo hội cũng tồn tại như một lời ngôn sứ cho những cộng đồng nhìn nhận tội lỗi của chính mình.

Chắc chắn, tội lỗi thuộc về cá nhân, nhưng nó hình thành trong môi trường thực và ảo mà chúng ta thường lui tới, trong những thái độ mà chúng ta tác động lẫn nhau, thường nằm trong những “cơ cấu tội lỗi” thực sự, mang tính kinh tế, văn hóa, chính trị và thậm chí cả tôn giáo. Lấy Thiên Chúa hằng sống chống lại việc tôn thờ ngẫu tượng – Thánh Kinh dạy chúng ta – đó là dám đón nhận tự do và tái khám phá nó thông qua một cuộc xuất hành, một cuộc hành trình. Không còn bị tê liệt, cứng nhắc và chắc chắn về lập trường của mình nữa, nhưng được quy tụ để hành động và thay đổi. Thật hiếm khi tìm thấy người lớn ăn năn, cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức nào thừa nhận đã phạm sai lầm!

Hôm nay, đây chính là khả năng dành cho chúng ta. Và không phải ngẫu nhiên nếu nhiều người trẻ, ngay cả trong bối cảnh tục hóa, vẫn cảm nhận lời kêu gọi của ngày này, Thứ Tư Lễ Tro, mạnh mẽ hơn trước đây. Quả thế, chính họ, những người trẻ, hiểu rõ rằng một lối sống công bằng hơn là điều khả thi và có những trách nhiệm đối với những điều bất ổn trong Giáo hội và trên thế giới. Do đó, điều thích hợp là bắt đầu ở nơi chúng ta có thể và với những người đang ở đó. “Đây là lúc thuận tiện, đây là ngày cứu độ!” (2Cr 6, 2). Vì vậy, chúng ta cảm nhận được tầm mức sứ mạng của Mùa Chay, không phải để khiến chúng ta xao nhãng khỏi những nỗ lực bản thân, nhưng để mở rộng nó cho nhiều người lo lắng và thiện chí đang tìm kiếm con đường đổi mới cuộc sống đích thực, theo chân trời của Nước Thiên Chúa và sự công chính của Ngài.

“Sao các dân lại được cớ mà nói: ‘Thiên Chúa của chúng ở đâu?’” (Ge 2, 17). Câu hỏi của ngôn sứ giống như một lời cảnh tỉnh. Nó cũng nhắc nhở chúng ta về những gì người khác nghĩ về chúng ta, đặc biệt những người quan sát dân Chúa từ bên ngoài. Quả thật, Mùa Chay thúc giục chúng ta về sự thay đổi hướng đi này – về sự hoán cải này – mà tính khả tín của lời loan báo của chúng ta phụ thuộc vào đó.

Sáu mươi năm trước, vài tuần sau khi Công đồng Vatican II kết thúc, trong một buổi tiếp kiến ​​chung tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, thánh Phaolô VI muốn công khai cử hành nghi thức xức tro, cho mọi người thấy rõ cử chỉ mà chúng ta sắp thực hiện hôm nay. Ngài gọi đó là một “nghi thức sám hối nghiêm trang và đầy ấn tượng” (Phaolô VI, Tiếp kiến ​​chung, ngày 23 tháng 2 năm 1966), một nghi thức trái ngược với lẽ thường và đồng thời chạm đến những vấn đề văn hóa. Ngài nói: “Chúng ta, những người hiện đại, có thể tự hỏi liệu phương pháp sư phạm này còn dễ hiểu hay không. Chúng ta trả lời là có. Bởi vì đó là một phương pháp sư phạm thực tế. Đó là một lời nhắc nhở nghiêm túc về sự thật. Nó đưa chúng ta trở lại với tầm nhìn đúng đắn về cuộc sống và vận mệnh của chúng ta.”

Đức Giáo hoàng Phaolô VI đã nói, “phương pháp sư phạm sám hối” này “làm con người hiện đại ngạc nhiên theo hai khía cạnh”: thứ nhất là “khả năng to lớn của họ trong sự ảo tưởng, tự ám thị, tự lừa dối bản thân một cách có hệ thống về thực tại cuộc sống và các giá trị của nó”; khía cạnh thứ hai là “chủ nghĩa bi quan cơ bản” mà Đức Giáo hoàng Montini đã nhận thấy ở khắp mọi nơi. Ngài nói : “Hầu hết các chứng từ của con người mà triết học, văn học và giải trí đưa ra cho chúng ta ngày nay đều kết luận bằng việc tuyên bố sự phù vân không thể tránh khỏi của mọi sự, nỗi buồn mênh mông của cuộc sống, siêu hình học của sự phi lý và hư vô. Những chứng từ này chỉ là lời biện hộ cho tro tàn.”

Ngày nay, chúng ta có thể nhận ra lời tiên tri chứa đựng trong những lời nói của ngài và cảm nhận nơi tro tàn được xức trên chúng ta chúng ta sức nặng của một thế giới đang bốc cháy, của toàn bộ những thành phố bị chiến tranh tàn phá: tro tàn của luật pháp quốc tế và công lý giữa các dân tộc, tro tàn của toàn bộ hệ sinh thái và sự hòa hợp giữa con người, tro tàn của tư duy phản biện và của các đạo lý địa phương cổ xưa, tro tàn của cảm thức về sự linh thánh ngự trị nơi mọi thụ tạo.

Muôn dân tự hỏi : “Thiên Chúa của chúng ở đâu?”. Vâng, các bạn rất thân mến, lịch sử hỏi chúng ta điều này, và trước đó, lương tâm chúng ta: gọi cái chết bằng đúng tên của nó, mang dấu hiệu của nó, nhưng làm chứng cho sự phục sinh. Nhìn nhận tội lỗi của chúng ta để hoán cải đã là một dấu hiệu và một chứng từ của sự phục sinh: quả thế, điều đó có nghĩa là không dừng lại nơi tro tàn, nhưng trỗi dậy và xây dựng lại. Lúc đó, Tam Nhật Vượt Qua, mà chúng ta sẽ cử hành vào đỉnh điểm của hành trình Mùa Chay, sẽ bộc lộ tất cả vẻ đẹp và ý nghĩa của nó. Nó sẽ làm được điều đó bằng cách dấn thân chúng ta, qua sự sám hối, vào việc chuyển từ sự chết sang sự sống, từ sự bất lực sang những điều khả thi của Thiên Chúa.

Đây là lý do tại sao các vị tuẫn đạo hôm qua và hôm nay tỏa sáng như những người tiên phong trên hành trình đến Lễ Phục Sinh của chúng ta. Truyền thống Rôma cổ xưa về các chặng (stations) Mùa Chay – mà hôm nay là chặng đầu tiên – là rất bổ ích: nó đề cập đến cả sự chuyển động, với tư cách là những người hành hương, cũng như sự dừng lại – statio – trước “ký ức” về các vị tuẫn đạo mà trên đó các vương cung thánh đường ở Rôma được xây dựng. Phải chăng đây không phải là lời mời gọi noi theo dấu chân của những chứng tá đáng ngưỡng mộ giờ đây đang được điểm trang trên toàn thế giới? Nhận ra những địa điểm, những câu chuyện và tên tuổi của những người đã chọn con đường của các Mối Phúc và đảm nhận những hệ quả của nó cho đến cùng. Vô số hạt giống, dù tưởng chừng như đã mất, bị chôn vùi trong lòng đất, đã chuẩn bị cho mùa gặt bội thu mà đến lượt chúng ta được thu hoạch. Như Tin Mừng gợi ý, Mùa Chay, bằng cách giải thoát chúng ta khỏi lòng ham muốn được người khác chú ý bằng mọi giá (xem Mt 6, 2.5.16), dạy chúng ta nhìn thấy những gì đang được sinh ra, những gì đang phát triển, và thúc đẩy chúng ta phục vụ chúng. Đó là sự hài hòa sâu xa được thiết lập trong sự kín đáo của người ăn chay, cầu nguyện và yêu thương với Thiên Chúa của sự sống, là Cha của chúng ta và Cha của mọi người. Chúng ta hãy định hướng lại toàn bộ con người, toàn bộ trái tim mình về với Ngài, bằng sự tiết độ và niềm vui.

——————————

Tý Linh chuyển ngữ

(nguồn : vatican.va)