VÔ NGHĨA
Lm. Nguyễn Văn Hinh (D.Min.)
Dẫn nhập
Tôi chúc một người bạn trẻ: “Chúc con thành đạt!” Anh đáp ngay: “Không cần!” Tôi ngạc nhiên hỏi: “Tại sao?” Anh trả lời: “Vô nghĩa!” Tôi chúc anh thành công vì tôi nhận thấy anh còn một số hạn chế trong cách sống: chưa luôn giữ lời hứa, đôi khi phán đoán sự việc có phần thiên lệch, và thường có xu hướng tìm lợi ích cho bản thân. Từ câu chuyện nhỏ này, khiến tôi suy nghĩ về giới trẻ hiện nay và nỗi lo của một số gia đình, khi có những người con, mà phán đoán hơi khác khác. Và tôi ước muốn, chúng ta cùng nhau chia sẻ về 3 điểm: Thành đạt là gì? Thành đạt để làm gì? Làm thế nao để thành đạt mà hạnh phúc?
Nhận thức
Thành đạt là gì?
Cần phân biệt ba khái niệm: Thành công, thành đạt, ý nghĩa. Thành công: đạt được một mục tiêu cụ thể. Thành đạt: Phát triển năng lực và đạt được những kết quả đáng kể trong cuộc, thường được đánh giá qua những kết quả có thể nhìn thấy: bằng cấp, nghề nghiệp, thu nhập, tài sản, địa vị, danh tiếng và khả năng thực hiện các mục tiêu cá nhân. Ý nghĩa: biết mình là ai, sống vì điều gì, có trách nhiệm với ai và muốn để lại giá trị gì cho đời. Ba điều này có thể hỗ trợ lẫn nhau, nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Một người có thể thành công trong nghề nghiệp nhưng thất bại trong các mối tương quan; có thể giàu có nhưng thiếu bình an; có thể nổi tiếng nhưng không biết mình sống vì điều gì.
Thành đạt để làm gì?
Có thể họ đã nhìn thấy một thực tế: con người có thể đạt được nhiều điều mình mong muốn, nhưng vẫn cảm thấy trống rỗng, thiếu niềm vui và không biết mình sống để làm gì: “Vô nghĩa”.
Câu chuyện đặt ra một vấn đề quan trọng cho gia đình, nhà trường, xã hội và Giáo hội: Chúng ta đang đào luyện giới trẻ thành đạt, để làm gì? Tìm hiểu mối tương quan giữa thành đạt và ý nghĩa cuộc sống, từ đó đề xuất một phương pháp đào luyện giới trẻ biết thành đạt mà không đánh mất chính mình, biết phát triển tài năng để phục vụ con người và hướng đến những giá trị bền vững.
Vì sao thành đạt có thể trở thành vô nghĩa?
Không nên vội kết luận rằng người trẻ nói “vô nghĩa” là lười biếng, bi quan hay thiếu ý chí. Câu trả lời ấy có thể diễn tả sự thất vọng, sự phản kháng trước những tiêu chuẩn thành công áp đặt, hoặc một câu hỏi chân thành về ý nghĩa cuộc đời. Điều cần thiết là lắng nghe và đối thoại, thay vì phán xét. Có ít nhất bốn nguy cơ: Thứ nhất, không có định hướng. Người trẻ học tập, làm việc và cạnh tranh nhưng không biết mục đích cuối cùng của những nỗ lực ấy. Thứ hai, dựa trên sự so sánh. Họ chỉ cảm thấy mình có giá trị khi hơn người khác, được khen ngợi hoặc được xã hội công nhận. Thứ ba, đánh đổi các giá trị căn bản. Vì tiền bạc, địa vị hay danh tiếng, người ta có thể đánh mất lương tâm, sức khỏe, tình thân và sự trung thực. Thứ tư, không hướng đến điều gì lớn hơn bản thân. Khi mọi nỗ lực chỉ nhằm thỏa mãn lợi ích cá nhân, con người có thể thiếu cảm thức về trách nhiệm, tình liên đới và sự cống hiến.
Thành đạt tầm nhìn rộng hơn
Đó là bước chuyển từ: có nhiều hơn sang người tốt hơn. Một người trẻ trưởng thành cần biết kết hợp năng lực với lương tâm; tri thức với khôn ngoan; thành công cá nhân với ích chung; quyền lợi với trách nhiệm; ước mơ với sự phục vụ.
Nền tảng
Tin Mừng
“Người ta được cả thế giới mà phải thiệt mất mạng sống, thì nào có lợi gì?” (Mt 16,26).[2] Chúa Giêsu mời gọi con người nhìn xa hơn những lợi ích trước mắt để nhận ra giá trị sâu xa của sự sống và phẩm giá con người. Tiếp theo: “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em” (Ga 15,12).[3] Theo tiêu chuẩn ấy, thành đạt không chỉ được đo bằng những gì một người sở hữu, mà còn bằng cách người ấy đối xử với người khác và sử dụng những gì mình có. Người trẻ có thể đặt ra ba câu hỏi để định hướng cuộc đời: Tôi đang phát triển những khả năng nào? Những khả năng ấy đem lại lợi ích gì cho người khác? Tôi có đang sống phù hợp với lương tâm và những giá trị mình tuyên xưng không?
Nhân bản
Hiến chế mục vụ Gaudium et Spes – Vui mừng và Hy vọng nhấn mạnh phẩm giá con người, chiều kích xã hội của đời sống và ơn gọi phát triển con người toàn diện.[1] Đào luyện con người toàn diện. Gồm “Cả Trí-cả Tâm-cả Ý chí”. Trí: phản biện; tâm: trung thực; ý chí: năng lực. Vì vậy, đào luyện giới trẻ không thể chỉ dạy cách đạt mục tiêu, cạnh tranh và tạo ra thành quả. Cần giúp họ phát triển đồng bộ: Trí tuệ: biết suy luận, sáng tạo và phân định. Nhân cách: trung thực, tự chủ, giữ lời hứa và chịu trách nhiệm. Tương quan: biết lắng nghe, tôn trọng, hợp tác và tha thứ. Năng lực nghề nghiệp: làm việc có chất lượng, kỷ luật và sáng kiến. Đời sống tinh thần: biết suy tư về lẽ sống, điều thiện và những giá trị vượt lên trên lợi ích trước mắt.
Tuyên ngôn: Giáo dục Kitô giáo nhìn nhận tầm quan trọng của việc giáo dục con người toàn diện, hướng đến sự trưởng thành của nhân vị và trách nhiệm đối với xã hội.[4] Đối với Giáo hội, giới trẻ không chỉ là đối tượng được chăm sóc. Họ còn là những chủ thể có khả năng tham gia, sáng tạo và đóng góp vào sứ mạng chung. Trong Kitô giáo, đào luyện là giúp mỗi người khám phá phẩm giá, phát triển ân huệ, phân định ơn gọi và đảm nhận trách nhiệm của mình. Do đó, mục tiêu không phải chỉ là đào luyện những người trẻ thành đạt trong xã hội, nhưng còn giúp họ trở thành những con người trưởng thành, có trách nhiệm và biết dùng tài năng để phục vụ sự sống, công lý, tình liên đới và ích chung.
Phân định
Phân biệt mục tiêu và mục đích. Mục tiêu là điều đạt được trong một giai đoạn cụ thể. Mục đích là lý do, khiến chúng ta theo đuổi những mục tiêu ấy. Mục tiêu giúp tiến lên; mục đích giúp biết mình đang đi đâu. Về mục tiêu: Một sinh viên muốn đạt học bổng là điều chính đáng. Về mục đích: Học để làm gì? Có nghề nghiệp tốt để làm gì? Có thu nhập cao để làm gì? Có địa vị xã hội để làm gì? Nếu câu trả lời dừng lại ở tiền bạc, danh tiếng và sự thỏa mãn cá nhân, tầm nhìn còn hạn hẹp. Nếu người trẻ biết sử dụng tri thức để giải quyết vấn đề, nghề nghiệp để tạo ra giá trị, thu nhập để chăm lo cho gia đình và năng lực để phục vụ cộng đồng, thành đạt sẽ mang một ý nghĩa sâu xa hơn.
Thành đạt không phải là điều kiện duy nhất của hạnh phúc. Một người lao động trung thực, chăm sóc gia đình tận tụy, giúp đỡ người yếu thế và sống có trách nhiệm có thể không nổi tiếng, nhưng cuộc đời họ không vì thế mà kém ý nghĩa. Người có nhiều thành tựu vẫn học cách sống với người khác, đón nhận giới hạn và nhận ra điều gì thực sự đáng quý.
Không phải ai cũng có cùng hoàn cảnh, tài năng hay cơ hội. Nếu lấy sự giàu có, chức vụ hoặc danh tiếng làm tiêu chuẩn duy nhất, chúng ta có nguy cơ loại trừ những người có cuộc đời âm thầm nhưng đầy giá trị. Do đó, không nên đối lập thành đạt với ý nghĩa cuộc sống. Cần đặt thành đạt trong một tầm nhìn nhân bản, đạo đức và tinh thần rộng lớn hơn.
Trong đời sống Kitô giáo, giá trị con người không bị giản lược vào bảng thành tích. Mỗi người đều có phẩm giá cần được tôn trọng và có khả năng trưởng thành, hoán cải, làm lại cuộc đời. Người trẻ cần học cách nhìn nhận sai lầm, sửa chữa điều có thể sửa chữa, rút kinh nghiệm và bắt đầu lại. Một phương pháp đào luyện đúng đắn ngày nay: “Cả thành công cả thất bại”. Thất bại trong một kỳ thi không đồng nghĩa với thất bại cả cuộc đời. Mất một cơ hội nghề nghiệp không có nghĩa là mất hết giá trị bản thân.
Đào luyện
Cần xây dựng một phương pháp đào luyện cụ thể, có thể áp dụng trong gia đình, nhà trường, các tổ chức xã hội và cộng đoàn Giáo hội.
Bước 1 – Hiểu mình: Hiểu mình là bước đầu để chọn mục tiêu phù hợp. Người trẻ cần nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, sở thích, tài năng, giới hạn, hoàn cảnh và những giá trị mình muốn theo đuổi.
Người đào luyện cần đặt những câu hỏi giúp họ tự nhận thức: Điều gì làm tôi thực sự hứng thú? Tôi có khả năng đóng góp điều gì? Tôi đang cố gắng vì ước mơ của mình hay vì sự kỳ vọng của người khác? Nếu không được khen thưởng, tôi còn muốn làm điều tốt ấy không?
Bước 2 – Hình thành nhân cách: Việc đào luyện cần bắt đầu từ những điều căn bản: Hứa thì giữ – nhận thì làm – làm theo lương tâm. Người trẻ cần tập giữ lời hứa, tôn trọng thời gian: “đúng giờ”, hoàn thành công việc; thừa nhận sai lầm, không gian dối; không đánh đổi điều đúng đắn để đạt kết quả nhanh hơn. Nhân cách không hình thành chỉ qua những bài giảng đạo đức. Nhân cách được xây dựng bằng những lựa chọn nhỏ, lặp lại mỗi ngày, nhất là khi không có ai quan sát hay khen thưởng. Tài năng có thể giúp một người tiến nhanh, nhưng nhân cách giúp họ đi đường dài.
Bước 3 – Phát triển năng lực và tinh thần học hỏi: Năng lực chuyên môn. Tiêu chuẩn đào luyện không chỉ là biết sử dụng công cụ, mà còn là biết khi nào nên sử dụng, sử dụng để làm gì và giới hạn nào cần tôn trọng.
Người trẻ cần học tập nghiêm túc, rèn luyện kỹ năng, sử dụng công nghệ, phát triển khả năng sáng tạo và thích nghi với những thay đổi của xã hội. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI), cần giúp người trẻ biết sử dụng công nghệ để mở rộng khả năng học tập và làm việc, đồng thời giữ vững tư duy độc lập, trách nhiệm và khả năng kiểm chứng thông tin. AI có thể hỗ trợ tìm kiếm, phân tích và đề xuất giải pháp; nhưng người sử dụng vẫn phải chịu trách nhiệm về phán đoán và hành động của mình.
Bước 4 – Tập sống có trách nhiệm: Qua trải nghiệm, trách nhiệm là cơ hội để phát triển năng lực, xây dựng lòng tin và trở thành người có ích. Người trẻ cần được trao những công việc thật, trách nhiệm thật và cơ hội đánh giá kết quả thật.
-Trong gia đình: họ có thể đảm nhận công việc phù hợp, chia sẻ trách nhiệm chăm sóc người thân.
-Trong nhà trường: họ có thể tổ chức một dự án học tập, làm việc theo nhóm và chịu trách nhiệm về phần việc được giao.
-Trong xã hội: họ có thể tham gia hoạt động thiện nguyện, bảo vệ môi trường, hỗ trợ người yếu thế hoặc giải quyết một vấn đề của cộng đồng.
-Trong Giáo hội: họ có thể tham gia các hoạt động bác ái, giáo dục, truyền thông và phục vụ mục vụ theo khả năng.
Bước 5 – Học nghệ thuật phục vụ: Chúa Giêsu nêu gương phục vụ và mời gọi các môn đệ noi theo Người (x. Ga 13,12-15).[5] Phục vụ là biết đặt tài năng và thành quả vào tương quan với nhu cầu chính đáng của người khác. Một bác sĩ thành đạt có thể dùng chuyên môn để chăm sóc bệnh nhân tốt hơn. Một doanh nhân thành đạt có thể tạo việc làm tử tế. Một nhà giáo thành đạt có thể giúp thế hệ trẻ phát triển. Một người trẻ có năng lực công nghệ có thể xây dựng giải pháp hữu ích cho cộng đồng.
Như vậy, thành đạt không chỉ cho chính mình, mà còn: “Làm cho người khác lớn lên”.
Bước 6 – Phân định và lượng giá: Mục đích là giúp người trẻ nhận ra tiến bộ, điều chỉnh sai lầm và trưởng thành qua kinh nghiệm. Người hướng dẫn cần phân biệt giữa đánh giá kết quả và đánh giá phẩm giá con người. Kết quả có thể chưa đạt yêu cầu; phẩm giá của người trẻ vẫn phải được tôn trọng. Có thể sử dụng năm câu hỏi: Tôi đã đạt được điều gì? Tôi đã học được điều gì? Tôi đã làm tổn thương ai hoặc bỏ sót trách nhiệm nào không? Công việc của tôi đã tạo ra giá trị gì cho người khác? Tôi cần thay đổi điều gì trong giai đoạn tiếp theo? Việc lượng giá không nhằm tạo thêm áp lực thành tích.
Bước 7 – Xây dựng tầm nhìn cuộc đời: Đối với người trẻ Kitô hữu, tầm nhìn cuộc đời còn bao gồm việc phân định ơn gọi, sống theo Tin Mừng và khám phá cách mình có thể cộng tác vào sứ mạng của Giáo hội. Tầm nhìn không phải là một kế hoạch cứng nhắc. Cuộc sống có thể thay đổi vì hoàn cảnh, sức khỏe, cơ hội hoặc những trách nhiệm mới. Điều quan trọng là người trẻ có những giá trị nền tảng để điều chỉnh hướng đi mà không đánh mất chính mình. Người trẻ cần được hướng dẫn xây dựng tầm nhìn ở ba cấp độ:
-Ngắn hạn: Hôm nay tôi cần học tập, rèn luyện hoặc sửa đổi điều gì?
-Trung hạn: Trong ba đến năm năm tới, tôi muốn phát triển năng lực, nhân cách và nghề nghiệp ra sao?
-Dài hạn: Tôi muốn trở thành người như thế nào, đóng góp điều gì cho gia đình, xã hội và thế hệ tương lai?
Áp dụng: Ai chịu trách nhiệm đào luyện giới trẻ?
-Gia đình – Nơi hình thành những giá trị đầu tiên: Điều quan trọng nhất là nêu gương. Cha mẹ khó có thể đào luyện con sống trung thực nếu chính mình thường xuyên gian dối; khó dạy con biết quan tâm nếu gia đình chỉ đề cao tiền bạc và thành tích. Gia đình cần tạo môi trường để người trẻ được yêu thương, được lắng nghe, được sửa sai và được giao trách nhiệm phù hợp. Gia đình không nên chỉ hỏi con cái đạt bao nhiêu điểm, kiếm được bao nhiêu tiền hoặc đứng ở vị trí nào trong xã hội. Cha mẹ cần quan tâm cả cách con học tập, cách con đối xử với người khác, thái độ khi thất bại và khả năng chịu trách nhiệm.
-Nhà trường – Kết hợp tri thức với nhân cách: Nhà trường cần giúp học sinh, sinh viên phát triển đồng thời kiến thức, kỹ năng, phẩm chất đạo đức và năng lực hợp tác. Không nên chỉ đánh giá người học qua điểm số hoặc thứ hạng. Cần quan tâm đến tư duy phản biện, sự trung thực trong học thuật, tinh thần sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề và trách nhiệm với cộng đồng. Các dự án thực hành, hoạt động liên ngành, trải nghiệm nghề nghiệp và phục vụ xã hội có thể giúp người trẻ nối kết điều đã học với nhu cầu thực tế.
-Xã hội – Mở ra cơ hội thành đạt chính đáng: Cần giúp người trẻ hiểu rằng thành đạt không nhất thiết phải đồng nghĩa với nổi tiếng, giàu có vượt trội hay giữ chức vụ cao. Mỗi nghề nghiệp chân chính, khi được thực hiện với năng lực và trách nhiệm, đều có thể đóng góp cho ích chung. Xã hội cần tạo cơ hội học tập, làm việc và phát triển cho người trẻ thuộc nhiều hoàn cảnh khác nhau. Một môi trường lành mạnh phải khuyến khích năng lực, sự sáng tạo và tinh thần khởi nghiệp; đồng thời tôn trọng lao động chân chính, bảo vệ người yếu thế và không cổ vũ việc đạt mục tiêu bằng gian lận hay bóc lột.
-Giáo hội – Đồng hành để người trẻ khám phá ơn gọi: Đào luyện Kitô giáo không nhắm tạo ra những người chỉ biết tuân theo, nhưng giúp họ có lương tâm được đào luyện, đức tin trưởng thành và khả năng đảm nhận trách nhiệm trong tự do. Giáo hội được mời gọi đồng hành với giới trẻ trong việc nhận ra phẩm giá, phân định ơn gọi và trưởng thành trong đức tin. Các cộng đoàn cần tạo không gian để người trẻ được đặt câu hỏi, chia sẻ những khó khăn, tham gia quyết định phù hợp và thực hiện những sáng kiến phục vụ. Tinh thần hiệp hành nhấn mạnh việc lắng nghe, phân định và cùng tham gia vào sứ mạng. Vì thế, người trẻ không chỉ cần được hướng dẫn mà còn cần được tin tưởng, trao cơ hội và đồng hành.
-Đối thoại với người trẻ nói rằng thành đạt là “vô nghĩa”: Khi gặp một người trẻ trả lời “Không cần thành đạt, vì vô nghĩa”, người lớn không nên vội phản bác. Có thể bắt đầu bằng những câu hỏi: Điều gì khiến con cảm thấy thành đạt là vô nghĩa? Con đã chứng kiến điều gì khiến con nghĩ như vậy? Theo con, một cuộc đời đáng sống cần có những điều gì? Nếu không chạy theo tiền bạc hay danh tiếng, con muốn dùng thời gian và tài năng của mình để làm gì? Mục tiêu không phải là thuyết phục họ theo đuổi thành công bằng mọi giá, nhưng giúp họ khám phá một cách sống có ý nghĩa và tự do chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình. Không cần ép người trẻ lập tức đưa ra một câu trả lời hoàn chỉnh. Đôi khi, một câu hỏi chân thành là khởi đầu của một hành trình trưởng thành. Sau khi lắng nghe, có thể cùng người trẻ phân biệt giữa thành đạt chỉ để thỏa mãn bản thân và thành đạt để sống tốt, yêu thương, sáng tạo, phục vụ.
Kết luận
Dưới ánh sáng Tin Mừng, thành đạt không phải là đích đến cuối cùng. Thành quả chỉ thực sự có ý nghĩa khi góp phần làm cho con người trưởng thành hơn, các mối tương quan tốt đẹp hơn và xã hội nhân bản hơn. Đối với người trẻ Kitô hữu, sự thành đạt còn được đặt trong tương quan với Thiên Chúa, ơn gọi và tình yêu phục vụ. Người trẻ được mời gọi phát triển những ân huệ mình nhận lãnh, sử dụng chúng cách có trách nhiệm và làm cho cuộc đời trở thành một đóng góp tốt đẹp cho tha nhân. Câu trả lời “Thành đạt là vô nghĩa” mời gọi người lớn nhìn lại cách chúng ta định nghĩa thành công và cách chúng ta đang đào luyện thế hệ trẻ. Một nền giáo dục chỉ hướng đến thành tích có thể tạo ra những người giỏi chuyên môn nhưng chưa chắc trưởng thành về nhân cách. Một nền giáo dục chỉ nói về đạo đức mà không phát triển năng lực cũng chưa giúp người trẻ chuẩn bị đầy đủ cho cuộc sống. Vì vậy, cần kết hợp hai chiều kích: phát triển năng lực để thành đạt và đào luyện nhân cách để sống có ý nghĩa.
Người trẻ cần được giúp hiểu mình, hình thành nhân cách, phát triển năng lực, sống có trách nhiệm, biết phục vụ, thực hành phân định và xây dựng tầm nhìn cuộc đời. Gia đình, nhà trường, xã hội và Giáo hội cùng có trách nhiệm trong tiến trình này. Câu hỏi: “Tôi đã thành đạt đến đâu?” Và “Qua những gì tôi đạt được, tôi đã trở thành người như thế nào, yêu thương và đóng góp được điều gì cho cuộc đời?”
Thành đạt để sống có ý nghĩa. Đó chính là hướng đi của một phương pháp đào luyện giới trẻ thành đạt mà không vô nghĩa. Gồm: Nhân cách-năng lực- phục vụ-tương quan-trách nhiệm.
Truyền thông TGP/SG tháng Mười 2026
Lm. Nguyễn Văn Hinh (D.Min.)
Chú thích
[1] Hiến chế mục vụ Gaudium et Spes – Vui mừng và Hy vọng, 7-12-1965, đặc biệt số 12, 24 và 35. [2] Mt 16,26. [3] Ga 15,12. [4] Tuyên ngôn Gravissimum Educationis – Giáo dục Kitô giáo, 28-10-1965, số 1-2. [5] Ga 13,12-15. [6] Phêrô 1 Pr 4,10: mỗi người sử dụng ân huệ đã lãnh nhận để phục vụ người khác. (X. 1 Pr 4,10). [7] Đức Phanxicô, Tông huấn Christus Vivit – Đức Kitô đang sống, 25-3-2019, đặc biệt số 134-143 và 177-178. [8] Đức Phanxicô, Thông điệp Fratelli Tutti – Tất cả anh em, 3-10-2020, đặc biệt số 18-21 và 115-117. [9] UNESCO, Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education, 2021. [10] Tòa Thánh, Bộ Giáo lý Đức tin và Bộ Văn hóa và Giáo dục, Antiqua et Nova – Ghi chú về mối tương quan giữa trí tuệ nhân tạo và trí tuệ con người, 28-1-2025.
Tài liệu tham khảo
Kinh Thánh, bản dịch của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ.
Công đồng Vaticanô II, Gaudium et Spes – Vui mừng và Hy vọng, 1965.
Công đồng Vaticanô II, Gravissimum Educationis – Giáo dục Kitô giáo, 1965.
Đức Phanxicô, Christus Vivit – Đức Kitô đang sống, 2019.
Đức Phanxicô, Fratelli Tutti – Tất cả anh em, 2020.
UNESCO, Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education, 2021.
Bộ Giáo lý Đức tin và Bộ Văn hóa và Giáo dục, Antiqua et Nova, 2025.
Phụ lục 1. Mười câu hỏi và trả lời ôn tập
Câu 1. Vì sao thành đạt chưa chắc đem lại hạnh phúc?
Trả lời: Vì thành đạt bên ngoài không tự động bảo đảm đời sống nội tâm bình an, các mối tương quan tốt đẹp hay cảm thức về ý nghĩa cuộc đời.
Câu 2. Phân biệt thành công, thành đạt và sống có ý nghĩa.
Trả lời: Thành công là đạt một mục tiêu cụ thể; thành đạt là phát triển năng lực và đạt những kết quả đáng kể; sống có ý nghĩa là biết mình sống vì điều gì và có trách nhiệm với ai.
Câu 3. Bốn nguy cơ khiến thành đạt trở nên vô nghĩa là gì?
Trả lời: Thiếu định hướng; chạy theo so sánh; đánh đổi giá trị căn bản; chỉ tìm lợi ích cá nhân mà không quan tâm đến người khác.
Câu 4. Tin Mừng Mt 16,26 gợi ra điều gì?
Trả lời: Con người cần nhìn xa hơn những lợi ích vật chất để nhận ra giá trị sâu xa của sự sống.
Câu 5. Vì sao cần đặt nhân cách bên cạnh năng lực?
Trả lời: Năng lực giúp thực hiện công việc; nhân cách định hướng cách sử dụng năng lực một cách trung thực, có trách nhiệm và có ích.
Câu 6. Người trẻ cần làm gì để hiểu mình?
Trả lời: Nhận diện tài năng, giới hạn, ước mơ, giá trị và động lực thực sự của bản thân.
Câu 7. AI đặt ra yêu cầu gì đối với việc đào luyện giới trẻ?
Trả lời: Phát triển khả năng sử dụng công nghệ, tư duy độc lập, kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm về hành động.
Câu 8. Phục vụ có mâu thuẫn với thành đạt không?
Trả lời: Không. Phục vụ giúp người trẻ sử dụng thành quả và tài năng để tạo giá trị cho người khác.
Câu 9. Gia đình, nhà trường, xã hội và Giáo hội có trách nhiệm gì?
Trả lời: Cùng tạo môi trường giúp người trẻ phát triển năng lực, nhân cách, trách nhiệm, đời sống tinh thần và khả năng đóng góp cho cộng đồng.
Câu 10. Mục tiêu cuối cùng của phương pháp đào luyện là gì?
Trả lời: Giúp người trẻ thành đạt trong năng lực, trưởng thành trong nhân cách, sống có trách nhiệm và biết sử dụng cuộc đời để phục vụ.
Phụ lục 2. Mười câu hỏi trắc nghiệm
Chọn một đáp án cho mỗi câu, sau đó kiểm tra kết quả.
- Thành đạt có đồng nghĩa hoàn toàn với hạnh phúc không?
- Có, nếu có thu nhập cao.
- Không, vì hạnh phúc còn liên quan đến nhân cách, tương quan và ý nghĩa cuộc đời.
- Có, nếu được xã hội công nhận.
- Thành công được hiểu gần nhất là gì?
- Đạt được một mục tiêu cụ thể.
- Có địa vị cao nhất.
- Không bao giờ thất bại.
- Điều gì có thể khiến thành đạt mất ý nghĩa?
- Học tập chăm chỉ.
- Biết hợp tác.
- Chỉ chạy theo danh tiếng và lợi ích cá nhân.
- Mt 16,26 nhấn mạnh điều gì?
- Của cải là mục tiêu tối hậu.
- Giá trị sâu xa của sự sống vượt trên việc chiếm hữu cả thế giới.
- Không cần lao động.
- Vì sao cần đào luyện nhân cách?
- Để thay thế mọi năng lực chuyên môn.
- Để tránh mọi cạnh tranh.
- Để định hướng việc sử dụng năng lực cách có trách nhiệm.
- Bước đầu tiên trong phương pháp đào luyện được đề xuất là gì?
- Hiểu mình.
- Tìm danh tiếng.
- Đạt thu nhập cao.
- Khi sử dụng AI, người trẻ cần làm gì?
- Tin mọi câu trả lời của AI.
- Kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm về quyết định.
- Giao toàn bộ phán đoán cho AI.
- Phục vụ có nghĩa là gì?
- Từ bỏ mọi ước mơ.
- Không được hưởng thành quả lao động.
- Dùng tài năng và thành quả để tạo giá trị cho người khác.
- Khi người trẻ nói thành đạt là vô nghĩa, người lớn nên làm gì trước tiên?
- Lắng nghe và tìm hiểu nguyên nhân.
- Phán xét ngay.
- Ép buộc họ chọn mục tiêu của người lớn.
- Đâu là mục tiêu phù hợp nhất của việc đào luyện giới trẻ?
- Chỉ đạt điểm cao.
- Phát triển năng lực, nhân cách và tinh thần phục vụ.
- Chỉ tìm kiếm địa vị.