Nhìn chung, có 99% các linh mục Việt Nam đang làm mục vụ ở Đài Loan đều là các cha xứ hoặc được bổ nhiệm làm công việc mục vụ di dân. Riêng với các nữ tu, ngoài một số sơ có bài sai đi mục vụ giáo xứ thì đa số các sơ làm việc trong các môi trường giáo dục và y tế, vì các hội dòng ở Đài Loan đa số đều có trường học, bệnh viện, cơ sở y tế, trung tâm mục vụ người cao tuổi hay trung tâm chăm sóc người khuyết tật. Để giúp quý độc giả hiểu rõ hơn về sứ vụ của các linh mục và tu sĩ Việt Nam tại Đài Loan, xin được chia sẻ đôi nét kinh nghiệm mục vụ của chính tác giả trong hơn 20 năm gắn bó với mảnh đất này. Trong thời gian truyền giáo, tôi có cơ hội trải qua hai năm mục vụ giáo xứ, nhiều năm giảng dạy tại trường học, cũng như đồng hành lâu dài trong mục vụ di dân và mục vụ giới trẻ. Những trải nghiệm đó sẽ được trình bày ở phần tiếp theo như một cuộc trò chuyện thân tình cùng bạn đọc.

4. Mục vụ giáo xứ và những ưu tiên cho giới trẻ

Giáo xứ nơi tôi phục vụ là nhà thờ Chánh tòa giáo phận Gia Nghĩa (嘉義教區), có hơn 2.000 giáo dân ghi danh, nhưng chỉ khoảng 200 người tham dự Thánh lễ Chúa nhật. Một thực trạng phổ biến ở nhiều nhà thờ Công giáo tại Đài Loan là phần lớn người tham dự đều đã lớn tuổi, trong khi giới trẻ vắng bóng.

Tôi bắt đầu tự hỏi: Người trẻ đang ở đâu? Làm sao đưa các bạn trẻ Công giáo trở lại với Giáo hội? Và làm sao tiếp cận được với các bạn trẻ ngoài Công giáo? Tôi lắng nghe, tìm hiểu, rồi dần dần bắt tay vào hành động: đến thăm các gia đình có con em thanh thiếu niên để trò chuyện qua cha mẹ, chủ động liên hệ với nhà trường để xin mở lớp đọc Kinh Thánh bằng tiếng Anh, thậm chí cùng một số giáo dân nhiệt thành đến công viên làm quen với các bạn trẻ đang vui chơi, thể thao, chỉ với mong muốn tiếp cận và xây dựng tình thân.

Sau hơn hai năm kiên trì, giáo xứ chúng tôi đã hình thành được một nhóm giới trẻ khoảng 30 em, thành lập ban nhạc, nhóm đọc Kinh Thánh… Điều đáng vui mừng là các bạn trẻ không chỉ sinh hoạt trong giáo xứ, mà còn mạnh dạn tham gia các cuộc thi Kinh Thánh cấp giáo phận, định kỳ phục vụ người già và trẻ khuyết tật, biểu diễn tại trung tâm văn hóa thành phố, giao lưu thể thao và đối thoại về các chủ đề xã hội với giới trẻ ở những nơi khác. Tất cả nhằm giúp các em củng cố đức tin và học cách chia sẻ niềm tin Kitô hữu với bạn bè đồng trang lứa bằng chính cách diễn đạt gần gũi của các em.

5. Loan báo Tin mừng trong trường học

Vì thấy tôi có nhiệt huyết và khả năng làm việc với giới trẻ, bề trên bổ nhiệm tôi làm quản nhiệm, dạy học trong một trường Công giáo và phụ trách văn phòng mục vụ giới trẻ của nhà dòng, kiêm cả văn phòng mục vụ giới trẻ của Hội đồng Giám mục Đài Loan. Có trong tay cơ hội ấy, tôi tận tâm dấn thân tìm “chiên lạc” và dẫn họ về với Giáo hội.

Đài Loan là một đất nước kinh tế phát triển, nên đa số gia đình chỉ có một hoặc hai con. Cha mẹ thường dồn hết sức lực để lo cho con cái học hành, vô tình tạo nên một thế hệ trẻ được nuông chiều, coi trọng bằng cấp, chạy theo vật chất và tự do cá nhân. Phong cách sống của họ chịu ảnh hưởng đậm nét văn hóa phương Tây, đặc biệt là giới trẻ Mỹ, từ phim ảnh, thể thao đến thức ăn nhanh như McDonald’s hay KFC. Hệ quả là nhiều bạn trẻ tôn thờ chủ nghĩa cá nhân, xem nhẹ tôn giáo, gia đình và cộng đoàn. Nhận thấy khoảng trống ấy, tôi quan niệm giáo dục Công giáo không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải giúp các em rèn luyện nhân cách theo các giá trị Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín, Hòa, cùng các giá trị của Tin mừng.

Một hạn chế khác là tầm nhìn quốc tế của giới trẻ Đài Loan bị giới hạn do những rào cản trong giao lưu quốc tế. Để khắc phục, Bộ Giáo dục đã khởi động chương trình Service, Learning and Experience of Life (Tình nguyện, Học hỏi và Trải nghiệm cuộc sống), buộc học sinh trung học phải có ít nhất 30 giờ tình nguyện mới được tốt nghiệp và sinh viên đại học thêm 20 giờ nữa. Nhờ vậy, các em không chỉ học văn hóa mà còn biết quan tâm đến tha nhân và xã hội.

Chính phủ cũng khuyến khích và tài trợ cho giới trẻ tham gia các chuyến tình nguyện quốc tế, vừa giúp đào tạo nhân cách vừa quảng bá hình ảnh đất nước qua khẩu hiệu: “Để thế giới nhận biết Đài Loan” (讓世界看到台灣). Nhờ đó, mỗi năm hàng ngàn bạn trẻ được đưa đi nhiều châu lục để học hỏi và phục vụ theo chương trình của Bộ Giáo dục.

6. Chương trình sinh viên tình nguyện Việt Nam và mục đích truyền giáo

Nắm rõ chính sách giáo dục và nhu cầu học sinh, tôi quyết định tổ chức các chuyến đi tình nguyện nước ngoài, và chọn Việt Nam, quê hương của mình làm điểm đến.

Chương trình bắt đầu từ năm 2011, mỗi năm vào dịp hè chúng tôi về Việt Nam 14 ngày, đoàn thường có 30–35 người, kèm hai giáo viên. Hoạt động gồm: sáu ngày tìm hiểu văn hóa, hai ngày giao lưu giới trẻ giáo xứ, bốn ngày phục vụ trẻ mồ côi, một ngày thăm người già bệnh tật. Khi du lịch, đoàn ở các trung tâm hành hương hoặc nhà dòng; khi làm việc, các em ở “homestay” với gia đình giáo dân, hai em một nhà. Cuộc sống giản dị này để lại nhiều ấn tượng, đặc biệt vì hơn 80% học sinh là lương dân, nhưng trước khi đi tôi yêu cầu họ tham dự Thánh lễ và giờ cầu nguyện mỗi ngày.

Năm đầu, việc kêu gọi rất khó vì nhiều người Đài Loan nghĩ Việt Nam nghèo và lạc hậu. Tôi phải kiên nhẫn thuyết phục từng giáo viên và phụ huynh. Nhưng rồi hai tuần sống cùng gia đình Công giáo đã giúp các em tiếp xúc hằng ngày với Thánh lễ, kinh nguyện, thánh ca. Mỗi tối, sau giờ phục vụ, chúng tôi đọc Lời Chúa và chia sẻ. Nhờ vậy, nhiều em bắt đầu có thiện cảm với Giáo hội và quan tâm đến đời sống thiêng liêng.

Chúng tôi không ép buộc ai theo đạo, chỉ tạo điều kiện cho họ trải nghiệm. Em nào tỏ ra đặc biệt quan tâm, chúng tôi mời tham gia lớp giáo lý dự tòng. Trường luôn có sẵn các lớp Kinh Thánh và dự tòng cho cả học sinh lẫn giáo viên, do các giáo lý viên giàu kinh nghiệm phụ trách. Việc truyền giáo được tiến hành nhẹ nhàng, tự nhiên và kiên nhẫn. Kinh nghiệm cho thấy, mỗi chuyến đi thường có khoảng mười em đăng ký học giáo lý, và sau một năm, hai hoặc ba em lãnh nhận bí tích Rửa tội.

Việc truyền giáo không chỉ của riêng một cá nhân, nhưng cần sự cộng tác của nhiều thành phần. Chúng tôi thường giới thiệu học sinh cho các văn phòng mục vụ và giáo xứ địa phương để tiếp tục đồng hành. Nhờ đó, các em cảm nhận Giáo hội như một mái nhà chung, nơi họ luôn được chào đón, nâng đỡ và có thể gắn bó lâu dài sau khi tốt nghiệp.

KẾT LUẬN

Như đã chia sẻ ở phần đầu, trọng tâm của bài viết không phải giới thiệu mục vụ cho người di dân Việt Nam tại Đài Loan, nhưng nhấn mạnh đến một nhóm “di dân đặc biệt”, là các linh mục và tu sĩ Việt Nam được sai đến đây để tiếp nối sứ mạng truyền giáo của Giáo hội.

Trước hết, cần khẳng định Giáo hội Công giáo tại Đài Loan có lịch sử truyền giáo lâu dài nhưng phải đối mặt với nhiều thách đố. Từ thế kỷ 17, các thừa sai Tây Ban Nha đã gieo hạt giống Tin mừng tại mảnh đất này, song chỉ đến thế kỷ 19 với sự hiện diện của Dòng Đa Minh, công cuộc truyền giáo mới trổ sinh hoa trái, nhiều nhà thờ được xây dựng và nhiều người đón nhận đức tin.

Về tổ chức, ban đầu chỉ có hai tổng giáo phận (Đài Bắc và Cao Hùng), nhưng từ sau năm 1949, khi Tưởng Giới Thạch cùng hàng trăm ngàn tín hữu di cư sang, Giáo hội được mở rộng thành 7 giáo phận. Hiện nay, số tín hữu chỉ chiếm khoảng 0,7% dân số Đài Loan, tuy nhỏ bé nhưng nổi bật trong giáo dục, y tế và các công tác xã hội. Trong bối cảnh xã hội đa nguyên và ngày càng thế tục hóa, Giáo hội Đài Loan vẫn nỗ lực duy trì vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa và tinh thần của hòn đảo.

Trong hành trình này, các linh mục và tu sĩ Việt Nam hiện diện như những cộng tác viên nhiệt thành. Không chỉ chăm sóc mục vụ cho cộng đồng người Việt, họ còn dấn thân vào giáo xứ địa phương, trường học, bệnh viện và các hoạt động xã hội. Các ngài giúp duy trì đời sống đức tin, đồng thời hỗ trợ di dân Việt hội nhập qua các lớp học văn hóa, ngôn ngữ, kỹ năng sống. Bằng sự năng động và gần gũi, họ còn mở ra nhiều sáng kiến giao lưu văn hóa, tạo cầu nối giữa người Việt và người Đài Loan.

Nhờ những đóng góp ấy, đời sống đức tin của Giáo hội Đài Loan thêm sinh động, và cộng đồng người Việt nơi đây cũng được nâng đỡ, trưởng thành hơn trong hành trình đức tin và hội nhập vào đời sống xã hội.

Trích Bản tin Hiệp Thông / HĐGMVN, Số 150 (tháng 11 & 12 năm 2025)