HÃY NHỚ KHƠI DẬY ÂN HUỆ CỦA THIÊN CHÚA – DIỄN VĂN CỦA ĐỨC GIÁO HOÀNG LÊÔ XIV TRONG CUỘC GẶP GỠ HÀNG GIÁO SĨ GIÁO PHẬN RÔMA NĂM 2026

GẶP GỠ HÀNG GIÁO SĨ GIÁO PHẬN RÔMA

DIỄN VĂN CỦA ĐỨC GIÁO HOÀNG LÊÔ XIV

Hội Trường Phaolô VI

Thứ Năm, ngày 19 tháng 02 năm 2026

Nhân danh Cha và Con và Thánh Thần. Bình an cho anh em!

Anh em thân mến,

Tôi chào anh em với niềm vui lớn lao, và tôi cảm ơn anh em đã hiện diện sáng nay. Tôi cảm ơn Đức Hồng y Giám quản về những lời đã dành cho tôi, và tôi thân ái chào tất cả anh em: các thành viên Ban tư vấn Giám mục, các cha xứ và tất cả các linh mục hiện diện. Và tôi nói rằng, nếu đúng là chúng ta đang ở đầu hành trình Mùa Chay này, thì đây không phải là một hành vi sám hối: ít là đối với tôi, đây là một niềm vui lớn lao! Và tôi nói điều đó cách chân thành!

Vào đầu năm mục vụ, chúng ta đã được gợi hứng bởi lời Chúa Giêsu nói với người phụ nữ Samari bên giếng Giacóp: “Nếu chị nhận ra ân huệ Thiên Chúa ban” (Ga 4,10).

Ân huệ, như chúng ta biết, cũng là một lời mời gọi sống trách nhiệm sáng tạo. Chúng ta không chỉ được đặt vào dòng chảy truyền thống như những người thi hành thụ động một kế hoạch mục vụ đã được định sẵn; trái lại, với sự sáng tạo và các đặc sủng của mình, chúng ta được mời gọi cộng tác với công trình của Thiên Chúa. Về điểm này, lời Thánh Tông đồ Phaolô gửi cho Timôthê thật soi sáng: “Tôi nhắc anh hãy khơi dậy ân huệ của Thiên Chúa nơi anh” (2 Tm 1,6). Những lời này không chỉ dành cho cá nhân nhưng còn cho cộng đoàn, và hôm nay chúng ta có thể nghe như được nói với chính mình: Giáo hội Rôma, hãy nhớ khơi dậy ân huệ của Thiên Chúa!

Khơi dậy nghĩa là gì? Thánh Phaolô gửi lời khuyên nhủ này cho một cộng đoàn đã phần nào đánh mất sự tươi mới ban đầu và lòng nhiệt thành mục vụ; với bối cảnh thay đổi và thời gian trôi qua, người ta có thể nhận ra một sự mệt mỏi nào đó, một vài thất vọng hay chán nản, và một mức độ suy giảm thiêng liêng cũng như luân lý. Vì thế, vị Tông đồ nói với Timôthê và cộng đoàn ấy: hãy nhớ khơi dậy ân huệ anh đã nhận lãnh. Động từ “khơi dậy” mà Thánh Phaolô dùng gợi lên hình ảnh than hồng dưới lớp tro và, như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nói, “gợi ý hình ảnh người thổi vào lửa để làm bùng lên ngọn lửa” (Bài giáo lý, 30.10.2024).

Chúng ta cũng có thể nói điều này về hành trình mục vụ của giáo phận chúng ta: ngọn lửa đã được thắp lên, nhưng cần được khơi dậy luôn mãi.

Ngọn lửa cháy ấy là ân huệ không thể thu hồi mà Chúa đã ban cho chúng ta; đó là Thần Khí đã vạch ra con đường của Giáo hội chúng ta, là lịch sử và truyền thống chúng ta đã nhận lãnh và điều chúng ta thường ngày tiếp tục trong các cộng đoàn. Đồng thời, chúng ta phải khiêm tốn thừa nhận rằng ngọn lửa ấy không phải lúc nào cũng giữ nguyên sức sống và cần được khơi dậy lại. Bị phiền nhiễu bởi những biến đổi văn hóa chóng vánh và các bối cảnh nơi chúng ta thi hành sứ vụ, đôi khi bị dày vò bởi sự mệt mỏi và gánh nặng của công việc thường ngày, hoặc nản lòng bởi việc xa rời đức tin và thực hành tôn giáo ngày càng gia tăng, chúng ta cảm thấy cần phải làm cho ngọn lửa ấy được nuôi dưỡng và hồi sinh.

Điều này đặc biệt áp dụng cho một số lĩnh vực đời sống mục vụ mà tôi muốn nêu ngắn gọn.

Trước hết chắc chắn là mục vụ thông thường tại các giáo xứ. Và ở đây, trước hết tôi muốn chia sẻ với anh em một tâm tình biết ơn, nhắc lại lời Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nói với anh em trong một Thánh lễ Dầu gần đây: “Cảm ơn anh em vì sự phục vụ. Cảm ơn vì điều thiện ẩn kín anh em thực hiện… Cảm ơn vì thừa tác vụ của anh em, thường được thực hiện với nhiều vất vả, ít được nhìn nhận và không phải lúc nào cũng được thấu hiểu” (Bài giảng Thánh lễ Dầu, ngày 6.4.2023). Tuy nhiên, những khó khăn và hiểu lầm cũng có thể là cơ hội suy tư về các thách đố mục vụ cần đối diện. Đặc biệt, liên quan đến tương quan giữa khai tâm Kitô giáo và việc loan báo Tin mừng, rõ ràng chúng ta cần một sự đổi hướng. Thật vậy, mục vụ thông thường được cấu trúc theo mô hình cổ điển chủ yếu nhằm bảo đảm việc cử hành các Bí tích, nhưng mô hình ấy giả định rằng đức tin phần nào được truyền đạt bởi môi trường xung quanh, bởi xã hội cũng như gia đình. Trên thực tế, những thay đổi văn hóa và nhân học trong những thập kỷ gần đây cho thấy bối cảnh ấy không còn nữa; trái lại, chúng ta đang chứng kiến sự suy giảm liên tục của việc thực hành tôn giáo.

Vì thế, cần khẩn thiết trở lại với việc loan báo Tin mừng: đó là ưu tiên. Với sự khiêm tốn nhưng không nản chí, chúng ta phải nhận ra rằng “một phần dân đã lãnh nhận Phép rửa thiếu cảm thức thuộc về Giáo hội”, và điều này mời gọi chúng ta cảnh giác trước việc “cử hành Bí tích tách rời khỏi các hình thức loan báo Tin mừng khác” (Tông huấn Evangelii Gaudium, số 63). Hãy nhớ câu hỏi của Thánh Phaolô: “Làm sao người ta tin Đấng họ chưa nghe nói đến? Và làm sao nghe nếu không có người rao giảng?” (Rm 10,14). Như mọi đô thị lớn, thành phố Rôma được đặc trưng bởi sự di chuyển liên tục, cách cư trú mới, nhịp sống mới, và các mạng lưới tương quan cũng như gia đình ngày càng đa dạng và đôi khi rạn nứt. Vì vậy, mục vụ giáo xứ cần tái đặt trọng tâm vào việc loan báo, tìm kiếm những nẻo đường giúp con người kết nối lại với lời hứa của Chúa Giêsu. Trong bối cảnh này, việc khai tâm

Kitô giáo – thường theo nhịp sinh hoạt của các trường học – cần được xem xét lại: chúng ta cần thử nghiệm những cách thức mới để truyền đạt đức tin ngoài các lộ trình truyền thống, nhằm lôi cuốn trẻ em, giới trẻ và các gia đình theo những phương thức mới.

Khía cạnh thứ hai là: học cách làm việc cùng nhau, trong hiệp thông. Để dành ưu tiên cho việc loan báo Tin mừng trong mọi hình thức, chúng ta không thể suy nghĩ và hành động đơn độc. Trước đây, giáo xứ gắn chặt hơn với địa bàn địa lý và bao gồm tất cả những ai cư trú tại đó; ngày nay, các mô hình và lối sống đã chuyển từ ổn định sang di động, và nhiều người – ngoài lý do công việc – còn di chuyển vì nhiều trải nghiệm khác nhau, sống các tương quan vượt khỏi ranh giới lãnh thổ và văn hóa. Chỉ riêng giáo xứ thì không đủ để khởi xướng tiến trình loan báo Tin mừng có khả năng tiếp cận những người không thể tham dự cách đầy đủ. Trong một lãnh thổ rộng lớn như Rôma, cần vượt qua cám dỗ quy chiếu vào chính mình – điều dẫn đến sự quá tải và phân tán – để cộng tác nhiều hơn, đặc biệt giữa các giáo xứ lân cận, chia sẻ đặc sủng và tiềm năng, cùng hoạch định và tránh trùng lặp sáng kiến. Cần có sự phối hợp rộng lớn hơn, không phải như một giải pháp mục vụ, nhưng nhằm diễn tả sự hiệp thông linh mục.

Một khía cạnh cuối cùng tôi muốn nhấn mạnh: sự gần gũi với giới trẻ. Nhiều người trong số họ – như chúng ta biết – “sống mà không có bất cứ quy chiếu nào đến Thiên Chúa và Giáo hội” (Diễn văn với các tham dự viên phiên họp toàn thể của Bộ Giáo lý Đức tin, 29.1.2026). Vì thế, cần phải nắm bắt và lý giải sự bất an hiện sinh sâu xa ẩn tàng trong họ, sự bối rối, những khó khăn đa dạng, cũng như các hiện tượng liên quan đến thế giới ảo và những dấu hiệu của sự hung hăng đáng lo ngại, đôi khi dẫn đến bạo lực. Tôi biết anh em ý thức về thực tại này và đang dấn thân đối diện. Chúng ta không có những giải pháp dễ dàng bảo đảm kết quả tức thì, nhưng trong khả năng có thể, chúng ta có thể lắng nghe người trẻ, hiện diện với họ, đón nhận họ và chia sẻ phần nào cuộc sống của họ. Đồng thời, vì những vấn đề này liên quan đến nhiều chiều kích của đời sống, chúng ta cũng hãy cố gắng – với tư cách giáo xứ – đối thoại và cộng tác với các định chế địa phương, trường học, các chuyên gia giáo dục và khoa học nhân văn, và với tất cả những ai quan tâm đến vận mệnh và tương lai của người trẻ.

Và nói đến người trẻ, tôi muốn gửi một lời khích lệ đến các linh mục trẻ – hầu hết anh em đều ở đây, phải không? – những người thường trực tiếp trải nghiệm cả tiềm năng lẫn khó khăn của thế hệ mình và của thời đại này. Trong bối cảnh xã hội và Giáo hội khó khăn hơn và ít được đền đáp hơn, chúng ta có nguy cơ nhanh chóng cạn kiệt năng lượng, tích tụ thất vọng và rơi vào cô đơn. Tôi khuyến khích anh em trung thành mỗi ngày trong tương quan với Chúa và làm việc với nhiệt huyết ngay cả khi hiện tại chưa thấy hoa trái của việc tông đồ. Trên hết, tôi mời gọi anh em đừng bao giờ khép kín: đừng sợ chia sẻ kinh nghiệm, cả những mệt mỏi và khủng hoảng của mình, đặc biệt với những anh em linh mục mà anh em tin tưởng có thể giúp đỡ. Tất cả chúng ta đều được mời gọi sống thái độ lắng nghe và quan tâm, nhờ đó chúng ta có thể sống tình huynh đệ linh mục cách cụ thể. Hãy đồng hành và nâng đỡ nhau.

Anh em thân mến, tôi vui mừng đã chia sẻ khoảnh khắc này với anh em. Như tôi đã nhắc gần đây, bổn phận đầu tiên của chúng ta là “gìn giữ và nuôi dưỡng ơn gọi qua hành trình hoán cải liên lỉ và trung tín được canh tân; đó không bao giờ là con đường thuần cá nhân nhưng đòi hỏi chúng ta chăm sóc lẫn nhau” (Tông thư Sự trung tín tạo nên tương lai, số 13). Nhờ đó, chúng ta sẽ trở thành những mục tử theo trái tim Thiên Chúa và có thể phục vụ giáo phận Rôma cách tốt nhất. Xin cảm ơn!

Lm. FX. Nguyễn Văn Thượng chuyển ngữ;

Lm. Phaolô Nguyễn Thành Sang hiệu đính.