Thời gian trước Lễ Giáng Sinh hầu như luôn khơi gợi những cử chỉ gần gũi con người nhiều hơn, những cử chỉ quảng đại và quan tâm đến những người nghèo khổ nhất. Nhưng tại sao? Trong năm phụng vụ mới này, Tin Mừng Matthêu mang đến một góc nhìn đầy soi sáng.

Điều này khá phổ biến: trong suốt những tuần trước Giáng Sinh, những sáng kiến ​​đẹp đẽ và quảng đại nở rộ khắp nơi trên thế giới. Các chiến dịch quyên góp quà, bữa ăn liên đới, phân phát quần áo… Những sáng kiến ​​này càng mạnh mẽ hơn trong Mùa Vọng. Nhưng làm thế nào giải thích điều này? Có lẽ dưới ánh sáng Tin Mừng Mátthêu. Mùa Vọng trước hết là thời gian chuẩn bị nội tâm. Nó không chỉ là thụ động chờ đợi sự giáng sinh của Chúa Kitô, nhưng là mở lòng đón nhận một sự hiện diện làm biến đổi cuộc sống và cách chúng ta nhìn thế giới. Về mặt phụng vụ, Mùa Vọng được đánh dấu bằng ba chuyển động thiêng liêng: tỉnh thức – chú ý đến những dấu hiệu của Chúa trong cuộc sống (Mt 24, 37-44), hoán cải – chuẩn bị bản thân bằng cách “dọn sẵn con đường cho Đức Chúa, sửa lối cho thẳng để Người đi” (Mt 3, 1-12), và niềm vui tràn đầy hy vọng – nhận biết rằng Chúa ở gần và sự gần gũi này mang lại sự sống mới (Mt 11, 2-11). Mỗi chuyển động này đều có tác động trực tiếp đến cách chúng ta nhìn nhận người khác, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất.

Tỉnh thức, hoán cải và niềm vui

Tin Mừng Mátthêu, Chúa Nhật I Mùa Vọng (Năm A), mời gọi tỉnh thức. Tuy nhiên, sự tỉnh thức của người Kitô hữu không phải là sợ hãi, mà là sự nhạy bén. Chú tâm đến việc Chúa đến cũng có nghĩa là chú tâm đến khuôn mặt của anh chị em mình, nơi đó Chúa Kitô liên tục tỏ mình ra. Vì vậy, linh đạo Mùa Vọng mài sắc cái nhìn và đánh thức lương tâm chúng ta: chúng ta không thể chờ đợi Thiên Chúa đến trong khi lại phớt lờ người nghèo khó trước mặt.

Thánh Gioan Tẩy giả xuất hiện vào Chúa Nhật II Mùa Vọng (Năm A) để kêu gọi sự hoán cải. Từ “hoán cải” trong Thánh Kinh, metanoia, hàm ý sự thay đổi về não trạng, thái độ và ưu tiên. Trong Tin Mừng Mátthêu, sự hoán cải đích thực được liên kết với việc thực hành công lý, chia sẻ và chăm sóc cụ thể cho những người nghèo khổ. Do đó, việc chuẩn bị cho Lễ Giáng Sinh không chỉ mang tính tâm linh, mà còn mang tính đạo đức.

Vào Chúa Nhật III Mùa Vọng, Chúa Giêsu trả lời cho các môn đệ của Gioan bằng cách loan báo những dấu hiệu chữa lành, giải phóng và tin mừng cho người nghèo. Đây là dấu hiệu của Đấng Mêsia được mong đợi. Mùa Vọng nhắc nhở chúng ta rằng sự hiện diện của Thiên Chúa được thể hiện qua việc phục hồi phẩm giá con người, đặc biệt là phẩm giá của những người đau khổ.

Tại sao tình liên đới lại gia tăng trước Lễ Giáng Sinh?

Trong số các Thánh sử, Mátthêu là người nhấn mạnh nhiều nhất mối liên hệ giữa đức tin và hành động cụ thể. Năm A, tập trung vào Tin Mừng này, cung cấp một số đoạn Thánh Kinh giải thích trách nhiệm của môn đệ đối với những người nghèo khổ. Một trong những đoạn Thánh Kinh mạnh mẽ nhất được công bố khi Mùa Vọng đến gần là cảnh Phán Xét Cuối Cùng, trong đó Chúa Giêsu đồng cảm với người đói, người khát, người khách lạ, người bệnh và tù nhân. Mặc khải vĩ đại của Mátthêu là: “Ta bảo thật các ngươi: mỗi lần các ngươi ​làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta vậy.” Đoạn Tin Mừng này cung cấp nền tảng thần học cho tình liên đới Giáng Sinh: Chúa Kitô đến gần nhân loại trong sự yếu đuối của một đứa trẻ nghèo; Chúa Kitô tiếp tục đến gần chúng ta trong những người nghèo đang cần giúp đỡ. Vì vậy, Lễ Giáng Sinh càng đến gần, các Kitô hữu càng được mời gọi nhận ra ánh mắt của Chúa Giêsu trong khuôn mặt của những người cầu xin sự giúp đỡ.

Có ít nhất ba lý do sâu xa – về mặt tâm linh, văn hóa và nhân bản – giải thích hiện tượng này. Chúng ta hãy bắt đầu với hang đá Giáng Sinh, qua sự giản dị và nghèo khó, nhắc nhở rằng Thiên Chúa đã chọn vùng ngoại vi của thế giới. Do đó, bước vào mầu nhiệm Giáng Sinh, đó có nghĩa là đối diện với thực tế của rất nhiều gia đình, giống như Đức Maria và Thánh Giuse, đang sống trong hoàn cảnh bấp bênh, ly tán, thiếu thốn và bị loại trừ. Tiếp đến, Giáng Sinh khơi dậy tình cảm, nỗi nhớ và mối liên hệ gia đình. Bầu không khí này nuôi dưỡng khát vọng hòa giải, cho đi và quan tâm. Lòng quảng đại gần như trở thành sự mở rộng của sự dịu dàng mà Giáng Sinh biểu lộ. Về phần mình, các bài đọc phụng vụ, các buổi cử hành và bầu không khí tôn giáo dẫn đến việc xét mình và ăn năn. Mọi người cảm thấy được kêu gọi “làm điều thiện” như một hình thức chuẩn bị tâm linh để đón chào Hài Nhi Thiên Chúa. Cuối cùng, các cộng đồng Kitô giáo tổ chức các chiến dịch liên đới hàng năm trong thời gian này, qua đó củng cố tầm quan trọng của việc chia sẻ trong xã hội. Ngay cả những người không tin cũng nhận ra sức mạnh văn hóa của Giáng Sinh như một thời điểm của lòng quảng đại.

Bác ái không nên theo mùa

Sự gia tăng lòng quảng đại là một dấu hiệu tích cực, nhưng nó cũng đặt ra một câu hỏi sâu xa: tại sao chúng ta chỉ quan tâm đến những người nghèo khổ vào dịp Giáng Sinh? Theo Tin Mừng Matthêu, thông điệp rất rõ ràng: bác ái không phải chỉ theo mùa; đó là một tiêu chí của cuộc sống. Mùa Vọng dạy chúng ta rằng những người tỉnh thức luôn nhìn thấy những người cần giúp đỡ, những người hoán cải thay đổi mối quan hệ của họ với của cải vật chất, và những người đón nhận Đấng Mêsia cũng đón nhận anh chị em của họ vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Do đó, tình liên đới trong tháng Mười Hai có thể là cánh cửa dẫn đến tình liên đới lâu dài. Tình liên đới phát triển trong thời gian Giáng Sinh không phải là ngẫu nhiên: nó nảy sinh từ chính cốt lõi của thông điệp Kitô giáo.

Mùa Vọng, đặc biệt là qua các bài đọc từ Tin Mừng Mátthêu, cho thấy rằng việc chuẩn bị cho Giáng Sinh, đó là chuẩn bị để gặp gỡ Chúa Kitô sống động nơi những người nghèo. Giáng Sinh nhắc nhở chúng ta rằng Thiên Chúa đã trở nên bé nhỏ, mong manh và nghèo khó. Và bởi vì chúng ta ghi nhớ mầu nhiệm này, nên chúng ta càng nhạy cảm hơn với nỗi đau của những người đang đau khổ. Tuy nhiên, linh đạo Giáng Sinh đích thực mời gọi mở rộng sự nhạy cảm này vượt ra ngoài tháng Mười Hai, bằng cách xây dựng một nền văn hóa trắc ẩn vốn biến đổi cuộc sống và soi sáng thế giới bằng chính ánh sáng đã chiếu sáng ở Bêlem.

———————————————————–

Tý Linh chuyển ngữ

(nguồn : Cibele Battistini, Aleteia)