HOÁN CẢI MỤC VỤ
GIÁNG SINH 2025
CHO NGƯỜI BÊN CẠNH
Lm. Nguyễn Văn Hinh (D.Min)
Dẫn nhập
Mỗi năm, khi Giáng Sinh về, chúng ta quen nhìn hang đá, chiêm ngắm Hài Nhi Giêsu nằm trong máng cỏ. Với ánh đèn lung linh, thánh ca vang lên réo rắt. Nhưng Tin Mừng Giáng Sinh không chỉ mời chúng ta ngước nhìn, mà còn mời chúng ta nhìn sang bên cạnh. Có một câu hỏi rất âm thầm: Giáng Sinh chỉ dành cho tôi? Cho gia đình tôi? Cho cộng đoàn tôi? Hay còn dành cho một người rất cụ thể đang ở bên cạnh tôi, mà có thể lâu nay, tôi đã quen sống bên cạnh họ, nhưng không sống với họ. Giáng Sinh, không bắt đầu ở hang đá. Giáng Sinh bắt đầu ở khoảng cách giữa tôi và người bên cạnh. Sau đây, tôi xin chia sẻ: Giáng sinh 2025 – cho người bên cạnh.
Nhận thức
Thánh Gioan viết: “Ngôi Lời đã làm người và cư ngụ giữa chúng ta”[1]. “Cư ngụ giữa”, trong Kinh Thánh, là: ở giữa – ở cùng – ở cạnh. Thiên Chúa không cứu độ con người từ xa. Ngài đến ở cạnh con người. Không trên cao. Không bên ngoài. Mà ở trong chính đời sống mong manh, dễ tổn thương của con người. Vì thế, nếu Giáng Sinh chỉ dừng lại ở cảm xúc đạo đức, mà không chạm đến người bên cạnh, thì Giáng Sinh ấy vẫn còn dang dở. Và “Những gì anh em làm cho một trong những anh em bé nhỏ nhất, là làm cho chính Ta”[2]. Trong Tin Mừng Luca, một người thông luật hỏi Đức Giêsu: “Thưa Thầy, ai là người thân cận của tôi”?[3] Đức Giêsu không trả lời bằng định nghĩa. Ngài kể một câu chuyện. Một người bị đánh trọng thương nằm bên vệ đường. Có thầy tư tế đi qua – tránh. Có thầy Lêvi đi qua – tránh. Cuối cùng, một người Samari – bị coi là ngoại bang – lại là người: “chạnh lòng thương, đến gần, băng bó vết thương cho nạn nhân.”[4] Và Đức Giêsu kết luận:“Ông hãy đi và làm như vậy”[5]. Điều rất quan trọng là: Đức Giêsu đảo ngược câu hỏi. Không còn là:“Ai là người bên cạnh của tôi?” mà là: “Tôi có trở nên người bên cạnh của người khác hay không?”
Thánh Irênê khẳng định: “Vinh quang của Thiên Chúa là con người được sống. Thông điệp Fratelli Tutti: “Tình huynh đệ không phải là ý tưởng trừu tượng, nhưng là hành động cụ thể”[6]. Và Đức Thánh Cha Phanxicô nói: “Không ai được cứu độ một mình.”
Văn hóa
Văn hóa Việt Nam có câu nói rất sâu: “Thương người như thể thương thân”. Thương người như thương chính thân mình. Nghĩa là: đau của họ – tôi để chạm vào mình; khổ của họ, tôi không đứng ngoài. Giáng Sinh là mầu nhiệm Thiên Chúa chấp nhận cho mình bị chạm vào. Người Việt có một thứ tự rất rõ: Thứ nhất: cận lân – người bên cạnh. Thứ nhì: cận thân – người ruột thịt. Đức Giêsu đã sống tinh thần đó. Ngài không bắt đầu từ trung tâm quyền lực, mà từ Bêlem nhỏ bé, từ một gia đình nghèo, từ những mục đồng bị coi thường. Giáng Sinh, không phải là biến cố hoành tráng, mà là biến cố của sự gần gũi.
Đào luyện
“Bà sinh con trai đầu lòng, lấy tã bọc con, rồi đặt nằm trong máng cỏ.”[7] Không có phép lạ ngoạn mục. Không có diễn văn. Chỉ có một Hài Nhi đặt rất gần – ai ở gần thì thấy. Mạc khải lớn của Giáng Sinh: Thiên Chúa không ở xa – nhưng ở ngay bên cạnh con người. Giáng Sinh không còn thiếu ánh sáng, âm nhạc, quà tặng. Điều thiếu nhất hôm nay là: sự hiện diện thật. Người bên cạnh không phải là người xa: là người trong gia đình, người làm chung, người cùng xóm, người cùng cộng đoàn, người đang “ngồi cạnh” ta nhưng xa trong lòng. Giáng Sinh 2025 không kêu gọi làm điều lớn lao, mà kêu gọi trở về với điều gần nhất. Đọc lại xã hội 2025: Kết nối nhiều – nhưng hiện diện ít. Nói chuyện nhiều – nhưng lắng nghe kém. Sống chung – nhưng xa nhau. Vì thế, truyền giáo hôm nay không bắt đầu bằng lời rao giảng, mà bằng việc dám ở lại với người bên cạnh. Thánh Thể: Thiên Chúa chọn ở bên cạnh con người, mỗi ngày. Không phải một lần trong năm, không phải nơi sân khấu lớn, mà là bàn thờ nhỏ, trong nhà tạm bé, cộng đoàn nhỏ, đời sống rất thường. Giáng Sinh – Thánh Thể – Truyền giáo gặp nhau ở một điểm: Ở lại.
Áp dụng
Giáng Sinh không còn là “lễ của riêng tôi”, mà trở thành món quà tôi trao cho người đang ở gần tôi nhất: người bên cạnh. “Người bên cạnh” là ai? Người trong gia đình ít đi lễ, người bạn đã xa Hội Thánh, người hàng xóm chưa bao giờ được mời, người đang sống cạnh tôi nhưng chưa bao giờ được để ý. Chỉ cần một người – nhưng là người có tên, có mặt, có mối quan hệ thật. Khi tôi mời một người đi Lễ Giáng Sinh: tôi không “kéo người ta vào đạo”, mà làm lại cử chỉ của chính Thiên Chúa: đến gần con người. Ngài đến tận nơi, ở giữa, ở bên cạnh.
Lời mời đơn sơ: “Năm nay tôi ước muốn anh/chị đi lễ Giáng Sinh với tôi. Sức mạnh nằm ở sự đồng hành, không nằm ở lời nói. “Mỗi Kitô hữu chỉ cần mời một người. Và nếu người đó đang ở bên cạnh tôi, thì đó chính là Giáng Sinh.”
Tự vấn
- Giáng Sinh năm nay, tôi được mời: Ở bên ai? Lắng nghe ai? Kiên nhẫn với ai? Mỗi ngày Giáng Sinh: chỉ chọn một người bên cạnh, không nhiều. Dành thời gian không bị phân mảnh, không điện thoại, không vội.
- Gia đình không thiếu quà – thiếu thời gian chung. Một buổi tối kể chuyện đời nhau. Một lời xin lỗi – tha thứ – làm hòa. Giáng Sinh bắt đầu khi gia đình thôi sống song song.
- Chuyển trọng tâm: từ chương trình hoành tráng sang những điểm chạm nhỏ. Ví dụ: Nhóm nhỏ 5–7 người: “người bên cạnh tôi là ai?” Thăm một gia đình “ít được chú ý”. Đồng hành một người yếu thế sau Giáng Sinh.
- “Giáng Sinh không ở xa – ở ngay bên cạnh ta”. “Thiên Chúa đã không cứu thế giới từ xa. Người đã chọn ở bên cạnh con người. Và Giáng Sinh 2025 chỉ thật sự xảy ra khi tôi dám ở lại với người bên cạnh tôi.” Tôi có dễ yêu nhân loại, nhưng khó yêu người ở ngay bên cạnh không? Giáng Sinh này, có thể tôi không cần thêm một trang trí. Nhưng cần một bước đến gần. Một lời xin lỗi. Một lần lắng nghe trọn vẹn. Một sự nhẫn nại với người khó thương.
Minh họa
- Trong một đêm canh thức Giáng Sinh của giới trẻ (ở Sài Gòn), nhà thờ rất đông. Nhạc hay. Ánh sáng đẹp. Không khí sốt sắng. Sau phần chầu Thánh Thể, nhiều bạn ra về. Chỉ còn lại một bạn trẻ ngồi cuối nhà thờ. Một anh trưởng nhóm đi ngang, thấy bạn ấy vẫn ngồi im, liền hỏi: “Sao em chưa về?”Bạn trả lời rất thật:“Không ai bảo em phải ở lại…nhưng em thấy, nếu về lúc này, em sẽ lại rất cô đơn.”Anh trưởng nhóm không giảng dạy. Không phân tích. Anh chỉ nói:“Vậy anh ngồi đây với em một chút.”Hai người ngồi đó, trước Thánh Thể. Giáng Sinh năm ấy, một người trẻ hiểu ra rằng: Thiên Chúa không chỉ ở trên bàn thờ, mà còn ở nơi có người chịu ngồi cạnh mình.
- Sau lễ nửa đêm Giáng Sinh, nhà thờ bắt đầu thưa người. Mọi người chụp hình, chúc nhau, rồi vội vã ra về. Trong nhà thờ, chỉ còn lại ánh đèn mờ, hiu hắt trước Mình Thánh Chúatrong nhà Tạm. Ở một góc ghế, có một người phụ nữ trung niên, ngồi rất lâu. Không khóc lớn. Không quỳ sụp. Chỉ ngồi… và nhìn lên Thánh Thể. Một người quản thủ thánh đường, định tắt đèn, thấy vậy liền hỏi nhỏ: “Chị không về sao?” Người phụ nữ đáp rất khẽ:“Tôi ở lại thêm chút nữa. Ngoài kia…không có ai chờ tôi.” Người hỏi không nói gì thêm. Chỉ kéo ghế lại ngồi cạnh. Hai người ngồi bên Thánh Thể, trong thinh lặng. Giáng Sinh năm đó, không cần lời khuyên. Chỉ cần một người ở lại bên cạnh người khác, trước Thánh Thể.
- Ở Sài Gòn, đêm Giáng Sinh cũng là một đêm rất dài đối với nhiều người công nhân, người di dân. Sau giờ chầu Thánh Thể khuya, trước cổng một nhà thờ, có vài người đứng nép vào tường.
Không vào lễ. Không dự chầu. Chỉ đứng đợi…Một nhóm giáo dân trong xứ mang ra vài nồi cháo nóng. Không phát biểu. Không mời gọi long trọng. Chỉ nói một câu rất Sài Gòn:“Khuya rồi, ăn chút cho ấm bụng.” Một người công nhân cầm chén cháo, nói rất nhỏ:“Giáng Sinh là ngày có người nhớ tới mình.” Đêm đó, Thánh Thể vừa được đặt lại trong nhà tạm. Và Thánh Thể tiếp tục đi ra ngoài, trong hình hài một chén cháo nóng và một người chịu đứng lại bên cạnh người khác.
- Sáng 25 tháng 12, Thánh lễ Giáng Sinh diễn ra rất sớm. Nhà thờ không đông như đêm qua.
Không đèn màu. Không chụp hình. Chỉ có ánh sáng ban mai và bàn thờ Thánh Thể. Trong một hàng ghế gần cuối, có một chỗ trống. Một cụ ông lớn tuổi bước vào trễ, đứng lúng túng ở cuối nhà thờ. Một người giáo dân trẻ, đã ngồi sẵn, liền xê ghế, và nói rất nhỏ: “Bác ngồi đây với con.” Không ai chú ý. Không ai vỗ tay. Thánh lễ tiếp tục. Lời Chúa được công bố. Mình Thánh được trao ban. Sau lễ, cụ ông nắm tay người trẻ ấy, nói một câu rất ngắn: “Sáng nay, tôi tưởng mình đi lễ một mình.” Giáng Sinh sáng 25/12/2025, không có gì đặc biệt. Chỉ có một chỗ trống được lấp đầy, và một người không còn phải đứng một mình trước bàn thờ.
Kết luận
Hai ngàn năm trước, Thiên Chúa đã chọn máng cỏ để ở với con người. Sau đó, Thánh Thể chính là máng cỏ được kéo dài trong lịch sử. Chỉ là tấm bánh đơn sơ và sự hiện diện âm thầm. Và hôm nay, cũng còn có ít người nhận ra “Máng cỏ-Thánh Thể”. Không vì Chúa vắng mặt, mà vì lòng ta đã quá đầy. Trong Thánh Thể, Đức Giêsu trao ban chính mình cho chúng ta. Ngài nói rõ:“Những gì anh em làm cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là anh em đã làm cho chính Ta.”[8] Vì thế, mỗi lần chúng ta đến với Thánh Thể, mà không bước ra để đến với người bên cạnh, thì cuộc gặp gỡ ấy chưa trọn vẹn. Và mỗi lần chúng ta cúi mình trước Thánh Thể, rồi biết cúi xuống bên cạnh một con người cụ thể, thì Giáng Sinh không còn nằm yên trong nhà thờ, mà đi vào giữa đời sống. Ước gì Giáng Sinh này, khi rước lấy Thánh Thể, chầu Thánh Thể, chúng ta cũng cận kề, rước lấy người bên cạnh mình, để chính họ có thể nhận ra rằng: Thiên Chúa đang ở rất gần. Giáng Sinh không kết thúc ở hang đá. Giáng Sinh bắt đầu từ người bên cạnh tôi. Nếu tôi không thể yêu người bên cạnh, tôi chưa thật sự hiểu Hài Nhi nằm trong máng cỏ.
Kính chúc Giáng Sinh 2025 này: Mỗi chúng ta trở nên một dấu chỉ nhỏ bé của Thiên Chúa ở gần, để người bên cạnh, có thể nói: “Thiên Chúa đã đến… và ở cùng… vì tôi đã không còn cô đơn”./.
Truyền thông TGP/SG và HVCG/VN Giáng sinh 2025
Lm. Nguyễn Văn Hinh (D.Min)
[1] Ga 1,14
[2] Mt 25,40
[3] Lc 10,29
[4] Lc 10,33–34
[5] Lc 10,37
[6] FT, 94
[7] Lc 2,7
[8] Mt 25,40