Trong thông điệp gửi tới các tham dự viên hội nghị triết học do Đại học Công giáo Nuestra Señora de la Asunción ở Paraguay tổ chức, Đức Lêô XIV nhắc lại mối liên hệ giữa đức tin và lý trí trong các xã hội châu Mỹ Latinh. Ngài kêu gọi các nhà tư tưởng Kitô giáo bộc lộ ngày càng tốt hơn phẩm giá của con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa và xác định rõ ràng điều gì là thiện và ác.

“Chúng ta phải mang lại sự đóng góp của mình để nhiệm vụ triết lý cao quý bộc lộ ngày càng tốt hơn phẩm giá của con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, sự phân biệt rõ ràng giữa thiện và ác, cũng như cơ cấu hấp dẫn của thực tại dẫn đến Đấng Tạo Hóa và Đấng Cứu Chuộc.” Đây là lời kêu gọi do Đức Lêô XIV đưa ra cho các tham dự viên hội nghị triết học quốc tế “Đóng góp cho các nền văn hóa: triết học, Kitô giáo và Châu Mỹ Latinh”, do Đại học Công giáo Nuestra Señora de la Asunción, ở Asunción, Paraguay tổ chức và khai mạc vào thứ Tư ngày 8/10, kéo dài trong ba ngày. Mục đích của hội nghị này, trong đó có nhiều triết gia từ khắp lục địa Mỹ Latinh tham gia, được trình bày như một không gian để gặp gỡ, chẩn đoán, đối thoại và dự phóng. Bốn điểm phân biệt được Đức Thánh Cha đề cập trong văn bản của mình.

Cuộc gặp gỡ giả định rằng người tín hữu không giữ khoảng cách với những gì “các trường phái triết học khác nhau đề xuất nhưng họ bước vào cuộc đối thoại với các trường phái này bằng cách khởi đi từ Thánh Kinh”, bởi vì “tư tưởng triết học là một không gian đặc biệt để gặp gỡ với những người không chia sẻ hồng ân đức tin”, Đức Lêô XIV giải thích. Ngài nói tiếp, triết gia tin rằng có thể làm được điều tốt lành “bằng chứng từ cuộc sống của mình”, như thế biến thành của mình những lời của Đức Piô XII trong thông điệp Humani Generis, trong đó Đức Piô XII cảnh báo chống lại những ai tán dương Lời Chúa để cuối cùng coi thường giá trị của lý trí con người.

Một mình lý trí không thể lĩnh hội được mọi thứ

Liên quan đến việc chẩn đoán, nó cho phép chúng ta “vạch trần tham vọng đạt được kiến ​​thức siêu việt thông qua phân tích hợp lý đơn giản, đến mức nhầm lẫn giữa những điều tốt đẹp cụ thể của một cuộc sống “theo lý trí” với những điều tốt đẹp chỉ có thể đến với chúng ta nhờ ân sủng của Chúa”, Đức Thánh Cha khẳng định. Chúng ta phải tránh những cạm bẫy của chủ thuyết Pêlagiô và chủ thuyết Hê-ghen, nghĩa là tự lừa dối mình bằng ảo tưởng rằng “lý trí và ý chí tự chúng đã đủ để đạt tới chân lý”. Mục tiêu thực sự là, “với sự đồng cảm chân thành đối với tất cả mọi người”, mang lại sự đóng góp của người Công giáo “để nhiệm vụ triết lý cao quý bộc lộ ngày càng tốt hơn phẩm giá của con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, sự phân biệt rõ ràng giữa thiện và ác, và cơ cấu hấp dẫn của thực tại dẫn đến Đấng Tạo Hóa và Đấng Cứu Chuộc”.

Đức tin và lý trí phải cộng tác

Từ đó, đối thoại là giai đoạn tiếp nối, biết rằng “đức tin và lý trí không những không đối lập nhau mà còn hỗ trợ và bổ sung cho nhau một cách đáng ngưỡng mộ”, Đức Lêô XIV khẳng định và đồng thời ca ngợi các gương mặt thánh Justinô, thánh Bônaventura và thánh Tôma Aquinô. Ngài nói thêm : “Nhà tư tưởng Kitô giáo được kêu gọi trở thành một lời nhắc nhở sống động về ơn gọi triết học đích thực như một cuộc tìm kiếm Đức Khôn Ngoan một cách trung thực và kiên trì. Vào thời điểm mà rất nhiều thứ, và ngay cả chính con người, bị coi là dùng một lần rồi vất bỏ, và khi sự gia tăng của các tiến bộ công nghệ dường như làm lu mờ những vấn đề quan trọng nhất, thì triết học có nhiều điều để đặt vấn đề và nhiều điều để cống hiến, trong cuộc đối thoại giữa đức tin và lý trí, giữa Giáo hội và thế giới“.

Tất cả những gì còn lại là dự phóng. Đức Giáo hoàng cảnh báo các triết gia có đức tin không nên giới hạn mình trong việc tuyên bố “tính chất độc quyền của nền văn hóa của chính họ”. Ngược lại, ngài mong muốn rằng họ sẽ giúp đặt các kho tàng văn hóa “trong tất cả các truyền thống tư tưởng lớn”, để giúp các giám mục, linh mục và các nhà truyền giáo mang Tin Mừng bằng “một ngôn ngữ dễ hiểu và thích đáng hơn cho tất cả mọi người”.

Tý Linh

(theo Xavier Sartre – Vatican News)