Theo Tông huấn Dilexi Te, tại sao việc quan tâm đến người nghèo lại là trọng tâm của sứ điệp Kitô giáo và sứ mạng của Giáo hội? Giáo hội được kêu gọi nhận biết và đồng hành cùng người nghèo trong xã hội ngày nay như thế nào?

Trong Tông huấn này, vốn là hoa trái của công trình tiếp nối giữa Đức Giáo hoàng Phanxicô và Đức Giáo hoàng Lêô XIV, tiếng kêu than của người nghèo được nêu bật và trân trọng. Như được nói trong những dòng mở đầu, chúng ta không được lơ là cảnh giác trước sự nghèo khổ (DT 11). Do đó, có một tình trạng đau khổ và bị loại trừ nghiêm trọng ảnh hưởng đến hàng triệu người mà Giáo hội không thể thờ ơ.

Nhưng trên hết, bản văn này muốn cho thấy người nghèo và mọi hình thức nghèo khổ đều là trọng tâm của Tin Mừng và Giáo hội. Mối quan tâm đến người nghèo trước hết không thuộc trật tự công bằng xã hội (vốn có thể mang nhiều hình thức khác nhau) nhưng, sâu sắc hơn, là một vấn đề đức tin: “Chúng ta không ở trong lĩnh vực từ thiện, nhưng trong lĩnh vực Mặc Khải” (DT 5). Chúa Kitô, Đấng mặc khải tình yêu của Chúa Cha và mang đến ơn cứu độ và lòng thương xót, là một Đấng Mêsia nghèo khó, và hơn thế nữa, là Đấng Mêsia của người nghèo và cho người nghèo (DT 19). Đức Giáo hoàng thậm chí còn nói về một sự yếu đuối nào đó của Thiên Chúa đối với họ (DT 17). Thiên Chúa mang lấy sự nghèo khó vừa để bày tỏ tình yêu của Ngài, vừa để trao ban tình yêu của Ngài. Vì vậy, Ngài thiết lập Giáo hội của các Mối Phúc (DT 21). Các Kitô hữu như thế được mời gọi khám phá lại làm thế nào, từ thời gian đầu của Giáo hội, người nghèo và việc thực hành bác ái đã làm nên bản chất của sứ mạng và đời sống Kitô giáo. Thời gian đầu ấy là nguồn cảm hứng cho cách chúng ta đồng hành, hay đúng hơn, cách chúng ta xây dựng Giáo hội với người nghèo.

Truyền thống Kitô giáo nêu bật những ví dụ cụ thể nào để khuyến khích sự quan tâm và tình liên đới đối với những người dễ bị tổn thương nhất?

Tông huấn này mang đến cho chúng ta một cái nhìn tổng quan độc đáo về lịch sử bác ái đối với những người nghèo khó nhất cho đến ngày nay. Vì vậy, nói về tình yêu thương người nghèo không phải là điều mới mẻ, nhưng người nghèo chứng tỏ rõ ràng như nguồn sức sống, đức tin và phong nhiêu cho Giáo hội. Trong đời sống của dân Israel, các ngôn sứ như Amos hay Isaia đã chất vấn dân chúng để chăm sóc những người dễ bị tổn thương nhất (DT 17). Đến lượt mình, Chúa Giêsu sống trong cảnh nghèo khó và bấp bênh, nhưng vẫn hướng về những người không được tính đến, vượt lên trên các quy ước xã hội (DT 20). Việc thờ phượng và dâng lễ vật trong phụng vụ do đó được hiện thực hóa trọn vẹn trong việc thực hành bác ái (DT 26-27). Thánh Gioan Phaolô II đã khẳng định điều này trong thông điệp của ngài, “Giáo hội sống nhờ Bí tích Thánh Thể“, năm 2003. Thánh Giacôbê Tông đồ, trong thư của mình, không ngừng chất vấn các Kitô hữu về sự nhất quán trong đức tin của họ (DT 29-30). Điều chúng ta phải quan tâm không phải là tình cảnh ngày càng khó khăn và bị gạt ra ngoài lề của người nghèo, nhưng là chân lý và chính nội dung của đức tin chúng ta. Các phó tế tử đạo đầu tiên, như Têphanô và Laurensô, đã làm chứng cho sự ưu ái này của Thiên Chúa dành cho người nghèo, và các Giáo phụ coi họ như là “bí tích” của Chúa Kitô và lòng thương xót của Người. Một bước ngoặt quan trọng đối với Giáo hội là Công đồng Vatican II, với những tuyên bố của Thánh Gioan XXIII và Thánh Phaolô VI kêu gọi một Giáo hội của người nghèo và cho người nghèo (DT 82-83). Ưu tiên chọn lựa người nghèo (DT 16) trở thành một nguyên tắc then chốt của Học thuyết Xã hội của Giáo hội, vốn không ngừng được làm phong phú thêm nhờ sự tiếp xúc với đời sống xã hội và sự sáng tạo bác ái của giáo dân.

Thông điệp trọng tâm của Chúa Giêsu về người nghèo, như được trình bày trong bản văn này, có thể giúp thay đổi quan điểm và hành động của chúng ta ngày nay như thế nào?

Đằng sau suy tư có vẻ rất thiêng liêng về tình yêu thương người nghèo này, thực sự có sự tố giác triệt để các nguyên nhân của nghèo đói. Đức Giáo hoàng Lêô XIV thậm chí còn đề cập đến các cơ cấu tội lỗi tạo ra sự nghèo đói và bất bình đẳng cùng cực (DT 90-98). Thật vậy, “người nghèo không phải ngẫu nhiên mà có, cũng không phải do số phận mù quáng và cay đắng” (DT 14). Điều cần thiết là phải “thay đổi quan điểm” của chúng ta về người nghèo, bị coi là “chịu trách nhiệm” cho hoàn cảnh của họ hoặc thiếu quyết tâm thoát khỏi nó. Bản văn trước tiên khai triển rộng rãi, theo dòng lịch sử, cách thức mà Giáo hội đã nhìn nhận sự nghèo khó và làm thế nào Giáo hội đã dấn thân bên cạnh người nghèo chống lại mọi hình thức nghèo khó. Rồi, Đức Giáo hoàng Lêô XIV nêu rõ làm thế nào Giáo hội ngày nay được kỳ vọng và kêu gọi đấu tranh chống lại mọi hình thức loại trừ, không phải bằng cách tạm giải quyết cho những khiếm khuyết của các cớ cấu xã hội hiện tại, nhưng bằng cách giải quyết tận gốc nguyên nhân cùng với người nghèo, chứ không phải cho người nghèo. Lấy cảm hứng từ sự tận tâm của hàng giám mục Mỹ Latinh, Đức Giáo hoàng mời gọi nhìn nhận người nghèo “như những chủ thể có khả năng tạo dựng nền văn hóa riêng của họ, hơn là như những đối tượng của lòng từ thiện” (DT 100); hơn nữa, ngài khuyến khích chúng ta hãy để cho mình được loan báo Tin Mừng (DT 102) bởi nguồn khôn ngoan là kinh nghiệm (độc đáo) của người nghèo. “Không một Kitô hữu nào có thể xem người nghèo chỉ là một vấn đề xã hội; họ là một phần của “gia đình” chúng ta. Họ là “một trong chúng ta”” (DT 104). Thật vậy, “mọi hành động yêu thương dành cho tha nhân, cách nào đó, đều phản ánh đức ái đối thần” (DT 26). Nhưng hơn thế nữa, tình yêu thương người nghèo “là sự bảo đảm Tin Mừng của một Giáo hội trung thành với trái tim của Thiên Chúa” (DT 103).

———————————

Tý Linh chuyển ngữ

(nguồn : eglise.catholique.fr )