Ban Thư ký Thượng Hội đồng đã công bố vào thứ Ba, ngày 3/3, hai báo cáo đầu tiên từ mười nhóm làm việc được Đức Phanxicô thành lập sau Thượng Hội đồng về tính hiệp hành. Các tài liệu này đề cập đến sứ mạng trong môi trường kỹ thuật số và việc đào tạo linh mục. Dựa trên các văn bản này, các Bộ có thẩm quyền và Ban Tổng Thư ký của Thượng Hội đồng sẽ xây dựng các đề xuất hoạt động.

Tháng 3 năm 2024, theo sự ủy nhiệm của Đức Giáo hoàng Phanxicô, Ban Tổng Thư ký của Thượng Hội đồng Giám mục và các Tổng trưởng của các Bộ có thẩm quyền đã giao cho mười nhóm nghiên cứu nhiệm vụ xem xét nhiều vấn đề phát sinh từ hai kỳ họp của Thượng Hội đồng về Tính hiệp hành. Các nhóm này, gồm các mục tử và chuyên gia từ khắp các châu lục, đã công bố báo cáo sơ bộ về các chủ đề khác nhau vào ngày 17 tháng 11 năm 2025. Các chủ đề này bao gồm sứ mạng kỹ thuật số, vai trò của phụ nữ, đối thoại đại kết, chế độ đa thê, phụng vụ, sứ vụ của các sứ thần Tòa Thánh và việc tuyển chọn giám mục.

Bốn tháng sau, các nhóm làm việc III và IV, lần lượt tập trung vào “Sứ mạng về môi trường kỹ thuật số” và “Duyệt xét lại Ratio Fundamentalis Institutionis sacerdotalis theo viễn cảnh hiệp hành truyền giáo”, đã đệ trình báo cáo chung kết của mình. “Các báo cáo chung kết là kết quả của một quá trình phức tạp”, một thông báo được Văn phòng Tổng thư ký Thượng Hội đồng công bố ngày 3/3 giải thích: “lắng nghe các thẩm quyền và kinh nghiệm chuyên môn đa dạng, phân tích nhiều đóng góp, nghiên cứu học thuật, đối thoại với nhiều cơ quan Giáo hội khác nhau—từ các Hội đồng Giám mục đến các trường đại học Công giáo—và trên hết là sự phân định và cầu nguyện”. Các báo cáo này phải được coi là tài liệu làm việc, chứa đựng các ý kiến ​​và đề xuất được trình lên Đức Thánh Cha, từ đó các Bộ có thẩm quyền và Ban Tổng thư ký Thượng Hội đồng sẽ xây dựng các đề xuất hoạt động.

Trong tinh thần minh bạch, Đức Giáo hoàng Lêô XIV “quyết định rằng các báo cáo chung kết sẽ được công bố khi chúng được đệ trình lên Ban Tổng Thư ký của Thượng Hội đồng”, thông báo nhấn mạnh. Lần công bố tiếp theo sẽ diễn ra vào ngày 10/3. Sau khi hoàn tất việc trình bày báo cáo, các nhóm làm việc “sẽ kết thúc nhiệm vụ được giao và do đó sẽ được coi là giải thể”.

Báo cáo chung kết về sứ mạng trong thế giới kỹ thuật số

Nhóm nghiên cứu III được giao nhiệm vụ xác định những cách thức cụ thể cho phép thực hiện một cách trung thành và hiệu quả sứ mạng của Giáo hội trong thế giới kỹ thuật số. Báo cáo đưa ra một số đề xuất cụ thể, được cấu trúc xung quanh năm chủ đề, về cách thức Giáo hội có thể tiếp tục thúc đẩy sứ mạng rao giảng Tin Mừng trong thế giới ảo. Thứ nhất, phần tóm tắt của báo cáo nhấn mạnh rằng “môi trường kỹ thuật số không chỉ đơn thuần là một tập hợp các công cụ cần được làm chủ” mà là “một nền văn hóa” theo đúng nghĩa của nó.

Thứ hai, “sự dấn thân trong thế giới kỹ thuật số cho phép lắng nghe, đồng hành và lên tiếng cho những người mà tiếng nói của họ không được lắng nghe, và nó là một biểu hiện của sứ mạng xã hội của Giáo hội.” Tuy nhiên, “sự dấn thân trong thế giới kỹ thuật số không thay thế các cuộc gặp gỡ trực tiếp, mà ngược lại, có thể dẫn đến chúng, làm phong phú thêm các mối quan hệ và các cộng đồng.”

Thứ ba, “văn hóa kỹ thuật số đòi hỏi cùng một ý hướng, cùng một sự đào tạo và cùng một tinh thần truyền giáo” như đối với “bất kỳ sứ vụ liên văn hóa nào”. Tiếp đến, “ở hình thức tốt nhất, sự tham gia kỹ thuật số tự nhiên thúc đẩy các yếu tố của tính hiệp hành: lắng nghe, tham gia và đồng trách nhiệm”. Nó mang lại “những cơ hội chưa từng có để lắng nghe những tiếng nói đa dạng về nguồn gốc, vùng địa lý và quan điểm của họ, đặc biệt là những tiếng nói thường bị gạt ra ngoài lề trong các bối cảnh Giáo hội truyền thống”.

Tuy nhiên, báo cáo nhấn mạnh vô số thách thức và rủi ro do môi trường kỹ thuật số đặt ra, được định hình “bởi các thuật toán có thể cô lập chúng ta trong các buồng vọng âm và thao túng chúng ta”, “bởi các mô hình kinh tế kiếm tiền từ sự chú ý của chúng ta và giám sát hành động của chúng ta”, và bởi “các động lực thúc đẩy sự phân cực”. Nhóm làm việc cũng nhấn mạnh rằng giới trẻ ngày nay thường khám phá đức tin lần đầu tiên trên mạng, và một đức tin “được khám phá hoàn toàn trong không gian kỹ thuật số có nguy cơ vẫn ‘không nhập thể’, không bén rễ trong các mối quan hệ thực tế hoặc trong đời sống của Giáo hội”.

Báo cáo chung kết về việc đào tạo linh mục

Thay vì tiến hành sửa đổi Ratio Fundamentalis Institutionis Sacerdotalis (2016), vốn vẫn được coi là có giá trị về các nguyên tắc cơ bản, Nhóm Nghiên cứu IV đã chọn soạn thảo Đề xuất về Tài liệu Hướng dẫn để thực hiện nó theo hướng hiệp hành truyền giáo, phù hợp với Tài liệu chung kết của Đại hội XVI.

Tài liệu này được cấu trúc thành hai phần. Phần Lời mở đầu đưa ra một khuôn khổ mục vụ-giáo hội học và xác định một loạt các sự hoán cải cần thiết trong việc đào tạo linh mục: về mối quan hệ, về sứ mạng, về sự hiệp thông, về phục vụ và về phong cách hiệp hành. Cốt lõi của tài liệu này là một nhận thức trọng tâm: căn tính của linh mục được hình thành “trong và từ” Dân Thiên Chúa, chứ không phải tách rời khỏi Dân Chúa.

Các hướng dẫn trong phần thứ hai chuyển đổi những hoán cải này thành các lộ trình hoạt động cụ thể.

Một số đề xuất quan trọng nhất bao gồm việc luân phiên cư trú giữa chủng viện và cộng đồng giáo xứ hoặc các bối cảnh giáo hội khác; những trải nghiệm và khoảnh khắc đào tạo chung với giáo dân, người sống đời thánh hiến và các thừa tác viên chức thánh, bắt đầu từ giai đoạn dự bị….

Nhóm nghiên cứu IV đã chuẩn bị một đề xuất cho “Văn kiện định hướng thực hiện Ratio Fundamentalis và Ratio Nationalis theo viễn cảnh hiệp hành truyền giáo”. Trong số các hướng suy tư được đề xuất, văn kiện nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đào tạo toàn diện có khả năng đảm bảo “cho các ứng viên một trải nghiệm chân thực về thân phận con người bình thường và sự hòa nhập vững chắc vào đời sống cộng đồng Kitô hữu”, “có khả năng đảm bảo sự trưởng thành toàn diện vững chắc”, và “nhờ đó tránh được các điều kiện tách biệt, nơi mà sự thiếu trách nhiệm, sự giả dối và sự ấu trĩ của giáo sĩ dễ phát triển hơn”. Nhóm nghiên cứu ủng hộ “một trải nghiệm thực sự về đức tin và sự dấn thân trong cộng đồng Kitô hữu”. Điều này sẽ là “một điều kiện tiên quyết không thể thiếu cho sự phân định ơn gọi ban đầu, trước khi thực hiện những con đường cụ thể”.

Một loạt định hướng hoạt động thứ hai liên quan đến “phong cách tham gia và hiệp hành vốn phải hướng dẫn việc đào tạo linh mục“. Tài liệu này đề xuất, chẳng hạn, việc thành lập trong các chủng viện các “nhóm sinh hoạt” cho phép thúc đẩy “trải nghiệm chia sẻ huynh đệ hiệu quả trong cộng đồng” và “trong đó mỗi người có thể đảm nhận trách nhiệm và tinh thần phục vụ trong các vấn đề hàng ngày, tránh khỏi cám dỗ ẩn trốn trong não trạng trưởng giả phẩm trật“.

Tài liệu này đề xuất mang lại một số thay đổi đối với chương trình giảng dạy lý thuyết và thực hành, cũng như việc triển khai quản lý có tính hiệp hành đối với việc đào tạo linh mục, bao gồm không chỉ nam nữ giáo dân, mà đặc biệt là “những phụ nữ đã được chuẩn bị và có năng lực ở mọi cấp độ đào tạo“. Việc đưa phụ nữ đủ điều kiện và năng lực vào vai trò đồng chịu trách nhiệm ở tất cả các cấp độ đào tạo, kể cả trong các nhóm đào tạo; và việc trang bị các kỹ năng đồng chịu trách nhiệm và phân định cộng đồng.

Cuối cùng, bản tổng hợp báo cáo nêu rõ: “Việc đào tạo không thể bỏ qua việc rao giảng và phục vụ người nghèo trong khuôn khổ sự nhạy cảm toàn cầu đối với tiếng kêu than của các vùng ngoại vi và hành tinh.” “Trong hành trình truyền giáo và suốt quá trình đào tạo, cần phải vun đắp tình huynh đệ đại kết và liên tôn.”

Tý Linh

(ttheo Vatican News ở đây và ở đây)