Cuốn sách mới của Chiaretto Yan, “Il mio sogno cinese” (Ước mơ Trung Hoa của tôi), đã được giới thiệu vào thứ Ba 16/12 tại Vatican. Cha Agostino Giovagnoli, Cha Spadaro và Cha Lombardi đã tham gia buổi giới thiệu, do Gianni Valente điều phối, tại trường quay của Radio Vatican. “Tôi hy vọng rằng Đức Giáo hoàng sẽ có thể đến thăm đất nước tôi và Trung Quốc sẽ có thể đón nhận ánh sáng của Tin Mừng,” Chiaretto Yan, thành viên của phong trào Focolare người Trung Quốc, nói.

“Ước mơ Trung Hoa của tôi là trở thành cầu nối giữa Kitô giáo và Trung Quốc: Tôi hy vọng Đức Giáo hoàng sẽ có thể đến thăm đất nước tôi và Trung Quốc sẽ có thể đón nhận ánh sáng Tin Mừng.” Chính từ hình ảnh và ước muốn này mà chứng tá của Chiaretto Yan, một thành viên của Phong trào Focolare Trung Quốc và tác giả cuốn sách “Ước mơ Trung Hoa của tôi: Đối thoại và Gặp gỡ với Kitô giáo,” bắt đầu. Cuốn sách đã được giới thiệu vào thứ Ba tại Phòng Marconi của Palazzo Pio, trụ sở của Bộ Truyền thông.

Nguồn gốc của một ước mơ

Một ước mơ được sinh ra từ niềm xác tín rằng Kitô giáo không xa lạ với văn hóa Trung Quốc, mà ngược lại, nó có thể là một đối thoại khả thi bởi vì, như Chiaretto Yan nói với chúng ta, “mỗi người đều mang trong mình một khát vọng phổ quát về chân, thiện, mỹ và tình yêu, một khát vọng sâu xa vượt qua các nền văn hóa và truyền thống và tìm thấy trong Kitô giáo lời mời gọi về một mối quan hệ cá nhân với Thiên Chúa. Một mặt, tôi là một Kitô hữu Công giáo, và mặt khác, tôi là người Trung Quốc. Đức tin Kitô giáo nói với tôi rằng Thiên Chúa đến gặp chúng ta, Ngài đã nhập thể vì tình yêu thương nhân loại. Sáng kiến ​​này của Thiên Chúa đối với nhân loại là Mặc Khải. Và các nền văn hóa khác, cũng giống như các tôn giáo khác, cũng là một nỗ lực của con người để tìm kiếm Thiên Chúa: đó là lý do tại sao tôi tin rằng hai hướng này nối kết nhau, chúng không mâu thuẫn.”

Sự gần gũi giữa các ý hướng

Trong tinh thần này, tác giả đã quyết định tập trung vào năm lĩnh vực nghiên cứu vốn có thể đưa văn hóa Trung Quốc và Kitô giáo xích lại gần nhau hơn: triết học, sinh thái học, chính trị, kinh tế và đối thoại văn hóa. Chiaretto Yan nhận xét: “Đây đều là tất cả những chủ đề rất thời sự, và chúng tạo thành một thách thức chung cho toàn nhân loại. Chúng ta đã thấy điều này trong triều đại của Đức Giáo hoàng Phanxicô, trong các thông điệp Laudato si’ và Fratelli tutti, nhưng chúng ta cũng thấy điều đó trong các cuộc tranh luận đương đại của Trung Quốc. Khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn cho Trung Quốc không chỉ là mục tiêu quốc gia, đó là một khát vọng phổ quát, liên quan đến tất cả mọi người và hướng đến công ích.” Chiaretto Yan nói tiếp, sự gần gũi giữa các ý hướng này cũng dựa trên truyền thống Trung Quốc “mà tư tưởng của nó bao gồm Nho giáo, Đạo giáo và Phật giáo. Khổng Tử nói: “Chúng ta không thể biết đủ về cuộc sống này, vì vậy tôi không đào sâu kiến ​​thức về thế giới bên kia”. Lão Tử nói: “Người biết thì không nói, người nói thì không biết”. Những khẳng định này không phản ánh sự bác bỏ sự siêu việt, mà là một thái độ khiêm nhường: thế giới bên kia là một bí ẩn, và con người không sở hữu nó, họ chỉ có thể tiến gần đến nó“.

Xét cho cùng, đây là một thái độ cởi mở, thừa nhận những hạn chế của ngôn ngữ và lý trí, nhưng vẫn tìm thấy điểm tiếp xúc với Kitô giáo. Bởi vì nếu ở phương Tây, phép biện chứng thường được xem là một sự xung đột, theo các sơ đồ triết học như các sơ đồ của Hegel, thì trong Đạo giáo, nó lại mang hình thức hài hòa: âm và dương không đối lập nhau để triệt tiêu lẫn nhau, mà bổ sung và củng cố lẫn nhau. Trong logic này, tác giả nhận thấy “phép biện chứng của tình yêu” đặc trưng của Kitô giáo, đặc biệt là mầu nhiệm Chúa Kitô trên thập tự giá, Đấng tự hóa mình ra không, nhường chỗ, đón nhận sự trống rỗng để hoàn thành ý muốn của Chúa Cha. Chiaretto Yan nhận xét: “Ngay cả trong ngôn ngữ triết học Trung Quốc, mối quan hệ giữa hữu thể và phi hữu thể không phải là phá hủy, mà là tạo sinh: chính từ mối quan hệ đó mà sự hài hòa nảy sinh. Và đó là nơi cuộc đối thoại trở nên sâu sắc hơn, đến mức cho phép lên tiếng“.

Lòng can đảm của đối thoại

Và chính đối thoại là trọng tâm của sự kiện được tổ chức vào thứ Ba này tại Hội trường Marconi, với sự tham dự của Giáo sư Agostino Giovagnoli, Giáo sư Lịch sử đương đại tại Đại học Công giáo Thánh Tâm; Cha Federico Lombardi S.J., Chủ tịch Quỹ Vatican Joseph Ratzinger-Bênêđictô XVI; và Cha Antonio Spadaro S.J., Thứ trưởng Bộ Văn hóa và Giáo dục. Cuộc gặp gỡ được điều phối bởi Gianni Valente, Giám đốc Hãng Thông tấn Fides, người đã bắt đầu bằng việc nhắc lại sự kiện ra mắt tập đầu tiên của Chiaretto Yan, có tựa đề Il Vangelo oltre la Grande Muraglia (Tin Mừng vượt quá Vạn Lý Trường Thành), cách đây mười năm, không phải vì hoài niệm, mà bởi vì “khi thảo luận về mối quan hệ giữa Trung Quốc và Kitô giáo, người ta phải xem xét giá trị của thời gian, tầm quan trọng của việc cởi mở và tôn trọng các quy trình.”

Thật vậy, Giáo sư Giovagnoli tiếp nối, “quan trọng hơn bất kỳ thỏa thuận nào, có sự đối thoại, sự sẵn lòng tìm ra giải pháp chung cho các vấn đề và để ngỏ cánh cửa hy vọng. Lịch sử và đối thoại: đây là hai yếu tố cơ bản, gắn bó chặt chẽ mà tôi nhận thấy trong cuốn sách này. Vấn đề là bối cảnh lịch sử mà chúng ta đang sống ngày nay, nơi chủ nghĩa hiện thực và chủ nghĩa bi quan đan xen, nơi luật kẻ mạnh thắng thế, dường như không thuận lợi cho đối thoại.”

Chính vì lý do này mà cuốn sách của Chiaretto Yan càng trở nên can đảm hơn bao giờ hết, như Cha Spadaro đã nhận xét, theo đó “Trung Quốc không phải là quá khứ cũng không phải là hiện tại, mà là tương lai.” Và tương lai được định nghĩa chính xác bằng từ “ước mơ”. Ước mơ của Chiaretto về cơ bản cũng là ước mơ của chúng ta. Nó không phải là một không tưởng trừu tượng hay một phạm trù ý thức hệ: nó là khả năng thực sự của một cuộc gặp gỡ. Tuy nhiên, để điều này xảy ra, cần phải thay đổi quan điểm. Và đây chính là bản chất của thuật ngữ “Hán hóa“: tức là nhận ra rằng Trung Quốc có thể đóng góp cơ bản cho Kitô giáo toàn cầu. “Triết lý Đạo giáo có thể định hình và suy nghĩ lại Kitô giáo ngày nay như thế nào?” Như thế, theo Cha Lombardi, không chỉ một ước mơ nổi lên từ cuốn sách của Chiaretto, “mà là ba ước mơ : ước mơ của người dân Trung Quốc, cụ thể là việc theo đuổi phẩm giá cho vị thế của Trung Quốc trên thế giới; ước mơ của Đức Giáo hoàng Phanxicô, nền tảng của cuốn sách này và của Bergoglio, được nuôi dưỡng bởi đức tin và hy vọng, thường dựa vào; và cuối cùng, ước mơ của Chiaretto Yan, mang hai chiều kích này vào đối thoại và gặp gỡ“. Viễn cảnh này làm sống động một khía cạnh thường bị lãng quên khi thảo luận về đức tin và Trung Quốc, đó là sự tham gia của các cá nhân và cộng đồng. Cha Lombardi giải thích : “Nhưng đồng thời, viễn cảnh này hoàn toàn được ghi khắc trong việc đào sâu và làm phong phú thêm cuộc đối thoại liên quan đến Giáo hội và Vatican, mà tôi coi là một cây cầu vẫn đang được xây dựng“,.

Một quá trình kiên nhẫn

Chiaretto Yan đặc biệt đồng ý với ước mơ đầu tiên mà Cha Lombardi đã nêu ra: theo tác giả, cuộc đối thoại giữa văn hóa Trung Quốc và Kitô giáo này không thể diễn ra nếu thiếu nhận thức lịch sử. Ngược lại, để nó xảy ra, ông nhắc lại một ký ức lịch sử thường bị đánh giá thấp ở phương Tây: “thế kỷ nhục nhã”, được đánh dấu bởi chủ nghĩa thực dân và các cuộc xâm lược, bắt đầu từ Chiến tranh Thuốc phiện và kết thúc bằng cuộc xâm lược của Nhật Bản. Một vết thương tiếp tục ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa Trung Quốc và phương Tây. Đây là lý do tại sao việc rao giảng Tin Mừng không thể được coi là một hoạt động nhanh chóng hay tuyến tính. Thay vào đó, nó là một hành trình dài đòi hỏi sự tôn trọng, kiên nhẫn và khả năng lắng nghe. Ông kết luận : “Điều quan trọng là bắt đầu quá trình hơn là ngay lập tức đạt được mục tiêu. Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nói về một nền văn hóa gặp gỡ. Ngày nay, ngay cả Trung Quốc cũng nói về sự tôn trọng lẫn nhau để đạt được một nền văn minh chung.” Do đó, từ “quá trình” cũng trở nên gắn liền với một trong những đức tính đặc trưng của người Trung Quốc: sự kiên nhẫn, 忍 (rěn). Sự kiên nhẫn được thể hiện bằng một chữ tượng hình rất hùng hồn, với biểu tượng bộ Đao (lưỡi dao) ở trên và biểu tượng bộ Tâm (trái tim) ở dưới. Đó là hình ảnh của một điều gì đó đè nặng, gây đau đớn, đè nặng lên nội tâm, nhưng không bị chối bỏ. Kháng cự, chịu đựng, chờ đợi.

Tý Linh

(theo Guglielmo Gallone – Vatican News)