Thế nào là ‘vạch áo cho người xem lưng, chống cha, phản chúa, phá giáo hội’?
“Vạch áo cho người xem lưng”: Khi chuyện trong nhà bị bêu ra ngoài
Trong văn hóa Việt Nam, câu “vạch áo cho người xem lưng” diễn tả hành động đưa những điều đáng lẽ phải được sửa chữa trong im lặng – hoặc trong đối thoại nội bộ – ra trước công chúng theo cách làm phơi bày lỗi lầm, khiến người trong nhà xấu mặt. Trong đời sống Giáo Hội, những “vết lưng trần” ấy có thể là lỗi lầm của linh mục, tu sĩ, hội đoàn, hoặc những sự cố mục vụ trong giáo xứ. Sự việc càng nhạy cảm, mức độ tổn thương càng lớn, thì lời nói càng cần sự khôn ngoan và tình yêu mục tử. Trường hợp nào bị xem là “vạch áo cho người xem lưng”? – Khi người đưa chuyện không nhằm sửa đổi, mà nhằm bêu xấu. – Khi việc phơi bày gây tổn hại danh dự, nhưng không mang lại giải pháp. – Khi người nói không làm theo trình tự Tin Mừng: khuyên riêng trước, rồi nhờ người thứ hai, rồi mới trình lên cộng đoàn (Mt 18,15–17). Trường hợp không phải là “vạch áo cho người xem lưng” – Khi điều được nói ra phục vụ công lý, sự thật và thiện ích chung. – Khi người nói đã tìm cách góp ý riêng nhưng không được lắng nghe. – Khi sự việc đã gây gương xấu công khai, và im lặng sẽ làm hại nhiều hơn nói thật. Giáo Hội không dạy “che giấu tội lỗi”, nhưng yêu cầu đặt bác ái và thiện ích chung lên trên sự thỏa mãn cảm xúc cá nhân. Sự thật không phải luôn được nói lớn tiếng; đôi khi nó được nói trong một căn phòng nhỏ, với trái tim rung động vì yêu thương.
“Chống cha”: Khi sự bất đồng biến thành mũi giáo đâm vào người mục tử
“Cha” trong bối cảnh Công giáo là linh mục – người đại diện cho Đức Kitô Mục Tử, được giao chăm sóc đoàn chiên. Đối với người Công giáo, linh mục không chỉ là người làm lễ, nhưng còn là biểu tượng của sự hiệp nhất cộng đoàn. Vì thế, việc xúc phạm, nhục mạ hoặc vu khống linh mục được xem là hành động gây đổ vỡ nghiêm trọng. Thế nào là “chống cha”? – Xúc phạm công khai đến phẩm giá và uy tín của linh mục. – Cố ý gieo lời xuyên tạc, vu khống, kích động giáo dân chống lại người mục tử. – Từ chối lắng nghe, từ chối hiệp nhất, và biến bất đồng thành thù hằn. – Lợi dụng sai sót của linh mục để tạo bè phái nhằm chiếm quyền điều hành cộng đoàn. Ở mức độ sâu hơn, “chống cha” là từ chối quyền mục tử mà Giáo Hội trao cho linh mục, làm suy yếu sợi dây hiệp nhất giữa mục tử và đoàn chiên. Điều cần phân biệt Không phải mọi lời góp ý đều là “chống cha”. – Góp ý trong yêu thương là trách nhiệm. – Phê bình đúng mực là xây dựng. – Cùng nhau phân định là nghĩa vụ của người trưởng thành trong đức tin. Nếu không phân biệt rạch ròi, cộng đoàn dễ rơi vào cực đoan: hoặc thần thánh hóa linh mục đến mức không ai dám sửa sai; hoặc chống phá vô tội vạ đến mức làm mục tử mất uy tín vô cớ.
“Phản Chúa”: Khi con tim quay lưng với Tin Mừng
Trước hết, “phản Chúa” không phải là chuyện một người yếu đuối hay sa ngã. Con người ai cũng có những lúc mệt mỏi, thất bại trong đời sống đức tin. Giáo Hội không dùng từ “phản Chúa” cho những vấp ngã ấy. Từ này chỉ dùng cho một thái độ có chủ ý và kéo dài, chống lại điều Chúa dạy. Biểu hiện của thái độ “phản Chúa” – Phủ nhận đức tin, từ chối giáo lý, phủ nhận sự hiện diện và quyền năng của Thiên Chúa. – Cố tình sống ngược với Tin Mừng dù biết rõ điều mình làm là tội lỗi. – Lôi kéo người khác đi vào con đường sai lạc. – Dùng lời nói hay việc làm để chống lại Giáo Hội – vốn là Thân Thể của Chúa Kitô. Điểm cốt lõi của “phản Chúa” là từ chối tình yêu, từ chối sự thật và từ chối ơn thánh. Sự khác biệt quan trọng – Một người yếu đuối → cần lòng thương xót và thời gian để trở lại. – Một người phản Chúa → cố chấp, khước từ lời mời gọi của Chúa, chủ động phá hủy điều thiện. Giáo Hội luôn mời gọi tha thứ, nhưng cũng cảnh báo rằng tự ý quay lưng với ánh sáng là đánh mất chính nguồn sống của mình.
“Phá Giáo Hội”: Khi sự chia rẽ trở thành vết thương trên Thân Thể Đức Kitô
Giáo Hội không chỉ là một tổ chức; Giáo Hội là Thân Thể của Chúa Kitô (1Cr 12,27). Vì thế, làm tổn thương Giáo Hội đồng nghĩa với làm tổn thương chính Chúa. Hành vi nào được xem là “phá Giáo Hội”? – Gây chia rẽ, bè phái. – Xúi giục người khác chống lại Giáo Hội hoặc hàng giáo sĩ. – Lan truyền tin giả, vu khống, gây mất lòng tin vào Giáo Hội. – Lợi dụng mạng xã hội để thổi phồng vấn đề gây hoang mang. – Phủ nhận giáo huấn, công khai xúc phạm các bí tích. – Lôi kéo tín hữu ra khỏi sự hiệp nhất với vị mục tử hợp pháp. Phê bình Giáo Hội có phải là phá Giáo Hội? Không. Truyền thống Công giáo luôn khẳng định:
Phê bình trong tình yêu là bổn phận của con cái Giáo Hội. Điều Giáo Hội kêu gọi tránh là:
– phê bình với ác tâm, – phê bình để trả thù, – phê bình làm mất niềm tin của người đơn sơ, – phê bình rời khỏi tinh thần hiệp nhất. Một lời nói có thể trở thành lửa thiêu rụi cộng đoàn, nhưng cũng có thể là ánh sáng giúp cộng đoàn trưởng thành. Vấn đề nằm ở động cơ: xây dựng hay phá hoại.
Kết luận: Sự thật không đứng đối lập với sự hiệp nhất
Hiểu đúng bốn khái niệm này giúp mỗi tín hữu phân định tốt hơn trong thời đại mạng xã hội, nơi thông tin lan nhanh nhưng phân định lại chậm. – Nói thật mà không có bác ái → trở thành vết cắt. – Bác ái không có sự thật → trở thành dung túng. – Chống đối không có phân định → gây chia rẽ. – Thinh lặng không đúng lúc → để sự dữ lan rộng. Là những người con của Giáo Hội, chúng ta được mời gọi đi con đường thứ ba: vừa yêu mến sự thật, vừa bảo vệ sự hiệp nhất; vừa dám góp ý, vừa biết cầu nguyện; vừa thẳng thắn, vừa khiêm tốn; vừa xây dựng, vừa cảm thông. Đó chính là cách để mỗi chúng ta không trở thành nguyên nhân gây ra bốn điều mà người tín hữu nào cũng sợ: vạch áo cho người xem lưng – chống cha – phản Chúa – phá Giáo Hội, nhưng ngược lại, trở nên muối – men – ánh sáng, chữa lành những vết thương trong Thân Thể Đức Kitô hôm nay. — — — Bài viết dưới đây chia sẻ từ Lm Antôn Đặng Hữu Nam: CHUYỆN “VẠCH ÁO CHO NGƯỜI XEM LƯNG, CHỐNG CHA, PHẢN CHÚA, PHÁ GIÁO HỘI”!. Mời cộng đoàn cùng tham khảo:
Chúng ta nghe nhiều về sự bùng nổ các vụ giáo sĩ lạm dụng tình dục ấu nhi tại một số nước Âu – Mỹ cũng như hậu quả thảm khốc của nó. Nhưng có lẽ ít ai biết ngòi nổ phát ra từ đâu và thế lực nào đã châm ngòi cho ngòi nổ ấy! Đã từng có một số người, trong đó không ít các vị hữu trách cho đây là chuyện nhảm nhí của kẻ “vạch áo cho người xem lưng, chống cha, phản Chúa, phá Giáo hội”! Nếu quả là chuyện của kẻ phá đạo, thiết nghĩ chúng ta cũng nên tìm hiểu để đối phó, dè chừng, đừng tạo cớ cho người khác vấp phạm và xúc phạm, cũng như đừng sinh dịp cho những kẻ phá đạo lợi dụng khai thác, làm to chuyện! Jeanne Miller là một cựu nữ tu rất tích cực với công việc nhà đạo. Jeanne chẳng những đi lễ thường xuyên, mà còn tham gia dạy giáo lý, trong khi chồng bà, Rick Miller, làm thừa tác viên Thánh Thể. Con đầu lòng của bà, Tom Miller vừa lên 12 tuổi là gia nhập Ban Giúp Lễ. Gia đình Miller được xem là thành viên nòng cốt của Giáo xứ St. Edna tại Arlington Heights, Tổng Giáo phận Chicago, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 1981, Linh mục Robert Mayer, 40 tuổi, được bổ nhiệm tới giáo xứ Saint Edna, và trực tiếp phụ trách Ban Giúp lễ. Một thời gian sau, mấy bà mẹ trong giáo xứ đến nhỏ to với Jeanne về chuyện cha Mayer có hành động lạm dụng tình dục với con mình. Rồi đến lượt thằng Tom của Jeanne cũng thú nhận nhiều điều “kinh khủng” giữa Cha Mayer với nó khiến bà Jeanne Miller bàng hoàng. Jeanne Miller kín đáo gặp riêng, trình bày với cha chính xứ Walter Somerville. Cha chánh xứ và vị nữ tu giám đốc chương trình giáo dục về tôn giáo của giáo xứ thừa nhận có nghe nhiều lời đồn đại về một số hành động không lành mạnh của cha Mayer và đã có trình báo lên Tòa Tổng Giám mục. Nhưng cha Mayer chối phăng và quyết liệt phản bác những lời tố cáo của Jeanne cũng như của vài người khác, cho đó là xuyên tạc và vu khống. Các em bé nạn nhân là bằng chứng, song bằng chứng ấy không có sức thuyết phục, khiến cha Robert Mayer càng được bao che, bảo vệ. Jeanne Miller bắt đầu bị rơi vào tầm ngắm bắn của những kẻ có lòng đạo đức trong giáo xứ! Người ta cũng đã huy động cả hệ thống với đủ thành phần, phương tiện, công khai tấn công, phỉ nhổ nhóm của Jeanne Miller bằng những lời xỏ xiên mai mỉa cay độc với những danh hiệu như “tên tu xuất đa sự”; “kẻ rối đạo”; “quân vạch áo cho người xem lưng, chống Cha, phản Chúa, phá Giáo hội”; “mụ đàn bà mất dạy”; “Giuđa Iscariốt Cái”… Linh mục Mayer còn sử dụng tòa giảng để phản công, tấn kích “bọn thiểu số thù địch”. Ông dùng cả lời Kinh Thánh để hạ nhục và loại trừ “đối thủ” của ông. Thế là Jeanne Miller cùng một số giáo dân “ngỗ nghịch, cứng đầu, mất dạy, vô luân, bất tuân, phản loạn, vạch áo cho người xem lưng, chống cha, phản Chúa, phá Giáo hội…” bị coi là những con chiên ghẻ lở gớm ghiếc và bị cô lập hoàn toàn với cộng đồng giáo xứ Saint Edna! Năm 1991, Linh mục Rober Mayer bị bắt giam về tội xâm hại tình dục với một đứa trẻ 13 tuổi, và tháng 12/1992, ông bị kết án lạm dụng tình dục đối với một số trẻ em khác. Kể từ đó, Jeanne Miller cùng nhóm thiểu số phụ huynh đã phản đối cha Robert Mayer càng bị “đa số những người đạo dức” trong giáo xứ Saint Edna công khai tấn công, sỉ vả, xa lánh, cô lập, thậm chí xua đuổi và kết án là “vạch áo cho người xem lưng”; “gây chia rẽ trong Giáo hội”; “làm mất thanh danh của cha Rober Mayer cũng như của Giáo hội”; “phương hại đến công cuộc truyền giáo” hay “vì bè lũ vạch áo cho người xem lưng, chống cha, phản Chúa, phá Giáo hội Jeanne Miller mà cha Rober Mayer mới bị kết án, bỏ tù”! Tức nước vỡ bờ, Jeanne đứng ra lập hội “Liên Kết Các Nạn Nhân Bị Giáo Sĩ Lạm Dụng Tình Dục” (Victims of Clergy Abuse Linkup – viết tắt là VOCAL) sau đổi tên là LINKUP (Liên kết). Chính tổ chức này cùng với một số nhóm khác đầu năm 2002 đã dấy lên phong trào tố cáo các giáo sĩ tại khắp các giáo xứ Hoa Kỳ lạm dụng tình dục cũng như tố cáo các Giám mục có hành vi bao che cho thuộc cấp! Nhân loại đã chứng kiến một cơn địa chấn rung chuyển toàn cầu và có tính hiệu ứng domino. Giáo hội nói chung và tại Hoa Kỳ nói riêng đã trải qua một cơn khủng hoảng xót xa vì tai tiếng gương mù gương xấu của giáo sĩ, chẳng những gây thiệt hại lớn về mặt tài chánh mà còn làm mất uy tín một số Chủ Chăn cũng như thanh danh của Giáo hội. Các vị lãnh đạo tối cao của Giáo hội đã phải nhiều lần công khai xin lỗi. Các Giám mục Hoa Kỳ hội họp, ra quyết nghị và cùng lên tiếng xin lỗi các gia đình nạn nhân. Nhưng chẳng biết đến bao giờ Giáo hội tại Hoa Kỳ mới hết khốn đốn với những khoản “bồi thường” lên tới hàng tỉ mỹ kim! Điều đau lòng là quả bom giáo sĩ lạm dụng tình dục không dừng lại ở Hoa Kỳ. Nó bùng nổ tại nhiều quốc gia trên thế giới đến nỗi mỗi lần đi tông du là mỗi lần Đức Giáo Hoàng đã phải lên tiếng thành khẩn xin lỗi các nạn nhân từ Pháp, Đức, Ái Nhĩ Lan, Anh quốc, Canada… đồng thời nhìn nhận tội lạm dụng tình dục ấu nhi trong giới Linh mục tu sĩ là “tội lỗi từ bên trong” là “kẻ nội thù”, là “tội ác đáng ghê tởm”! Đến hôm nay và có thể mai sau, vẫn còn đó những người chỉ trích Jeanne Miller là đã phản ứng quá trớn khi lựa chọn một hành động cực đoan và gây ra hiệu ứng domino trên toàn cầu. Nhiều người khác cũng sẵn sàng kết án Jeanne Miller là phản bội, bất trung, bất nghĩa… Nhưng liệu có ai hỏi tại sao lại xảy ra hiện tượng Jeanne Miller? Nếu đã có một cách giải quyết khác, đạt tình thấu lý thì cơn địa chấn Jeanne Miller với hiệu ứng domino có thảm khốc như thế không? Thái độ coi thường và phủ nhận tiếng rên la thống thiết của các nạn nhân, tiếng nói của thiểu số bằng cách dựa vào cái thế đa số và lạm dụng quyền lực để kết án ngược lại đối với các nạn nhân, chỉ tin vào người có chức có quyền, đã đẩy Jeanne Miller và những nạn nhân khác vào chân tường. Hậu quả của nó thật khủng khiếp! Bài học Jeanne Miller có lẽ thích ứng với hoàn cảnh hiện thời của Giáo hội Việt Nam hơn bao giờ hết. Tiếng nói của các nạn nhân và thiểu số thiện chí càng không được lắng nghe, càng bị đàn áp và vùi dập. Các điều tệ hại nơi các giáo sĩ, tu sĩ và trong Giáo hội càng được bao che, bảo vệ, dong thứ, dung túng càng hoành hành. Não trạng “tốt khoe xấu che”, cách xử lý trọng hình thức hơn bản chất, bảo vệ sự hợp nhất bề ngoài hơn bảo vệ căn tính… Thì sẽ đến một ngày, không sớm thì muộn những cái sảy sẽ nảy ra những cái ung, và rồi ung nhọt sẽ vỡ toang gây thối toàn bộ bầu khí trong lành của Giáo Hội! Khi hiện tượng Jeanne Miller nở rộ tại Việt Nam và vô phương cứu chữa, không biết lúc bấy giờ các đấng có còn được bình yên trên ngai tòa của mình được không? Lm Antôn Đặng Hữu Nam *** Mời đọc: – “Sex, Priest and Power” của A.W. Richard Sipe. 1995, – “A Gospel of Shame” của Frank Bruni and Elinor Burkett. 2002,