Là một nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI), rồi trở thành tu sĩ Phanxicô sau một cuộc hoán cải triệt để, cha Roberto Pasolini bắt đầu chuỗi bài suy niệm Mùa Vọng vào thứ Sáu, ngày 5/12, chuỗi bài đầu tiên dưới thời Đức Lêô XIV. Được bổ nhiệm làm nhà giảng thuyết của Phủ Giáo hoàng vào năm 2024, Cha mời gọi sống sự chờ đợi Chúa Kitô không phải như một sự thụ động, nhưng như một quá trình biến đổi tâm linh trong một thế giới đang tìm kiếm ý nghĩa.

Một nhà khoa học trở lại ở Vatican. Các bài giảng Mùa Vọng sẽ bắt đầu tại Tòa Thánh vào ngày 5 tháng 12 năm 2025, đánh dấu loạt bài giảng đầu tiên có sự tham dự của Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Những suy tư này, tập trung vào chủ đề “Trong khi mong đợi ngày của Thiên Chúa và làm cho ngày đó mau đến” (2P 3, 12), sẽ được trình bày trước Đức Giáo hoàng, các Hồng y và một số thành viên của Giáo triều Rôma. Cha Roberto Pasolini sẽ phụ trách các bài suy niệm này, và các bài này sẽ được chia sẻ vào mỗi thứ Sáu cho đến Lễ Giáng Sinh.

Vị tu sĩ dòng Phanxicô này, được Đức Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm làm nhà giảng thuyết tại Phủ Giáo hoàng vào tháng 11/2024, nguyên là nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo. Là người không muốn bị “điều kiện hóa” bởi chức năng cao quý của mình, ngài đã có một hành trình tâm linh đáng ngạc nhiên. Từ việc hoán cải trên tàu điện ngầm Milan đến bục giảng tại Vatican, cha Roberto Pasolini chia sẻ niềm xác tín của mình rằng con người “vẫn có tự do để vẫn là con người hoặc trở nên giống như máy móc“.

Khám phá đời sống Kitô hữu

Câu chuyện của Roberto Pasolini là câu chuyện về một đứa trẻ sinh ra tại Milan, nước Ý Công giáo của những năm 1970. Khoảng mười sáu tuổi, vị linh mục tương lai đã rời xa giáo xứ của mình, mệt mỏi vì không tìm thấy sự kích thích trí tuệ mà mình khao khát. “Tôi không trở thành người vô thần vì tôi tin rằng để trở thành người vô thần đòi hỏi đức tin thậm chí còn lớn hơn cả để tin“, ngài tuyên bố vào ngày 11/11 vừa qua trong một cuộc phỏng vấn dành cho I-Media. Khi còn là thiếu niên, ngài đã tìm kiếm một lời giải thích hợp lý cho mầu nhiệm của cuộc sống, vốn được phản ánh rõ ràng trong con đường học vấn của ngài: toán học, tin học, trí tuệ nhân tạo. Nhưng vào khoảng hai mươi hai tuổi, một phép lạ đã xảy ra. Một buổi sáng nọ, khi đang đi tàu điện ngầm đến trường đại học, ngài đã đắm mình vào việc đọc Tin Mừng. Việc đọc này đã chạm đến trái tim ngài cách sâu xa.

Sau khám phá này, chàng trai trẻ Roberto bắt đầu đọc toàn bộ Thánh Kinh. “Điều đó đã mang lại trong tôi khát khao xích lại gần hơn với cộng đồng Kitô giáo. Đó vẫn luôn là một cộng đồng rất nghèo khó, nhưng giờ đây tôi đã có đôi mắt để nhận ra trong sự nghèo khó ấy mầu nhiệm về cái chết và sự phục sinh của Chúa Kitô.” Trong ba năm, vị tu sĩ dòng Capuchin tương lai đã tận tụy phục vụ những người bé nhỏ nhất. Ở đó, ngài khám phá ra hương vị của đời sống Kitô hữu và cảm thấy niềm vui lớn lao. Một ngày nọ, ý tưởng bước theo Chúa Kitô một cách triệt để hơn đã đến với ngài. Lúc đó đã đính hôn, ngài hiểu rằng Chúa đang gọi ngài ở một nơi khác. Một buổi tối nọ, ngài khám phá ra các tác phẩm của thánh Phanxicô Assisi. “Tôi khóc lóc trở về nhà, lòng đầy xúc động.” Sau một thời gian dài phân định, ngài xác tín: Thiên Chúa kêu gọi ngài theo chân Người Nghèo Phanxicô. Sau khi bảo vệ luận án về trí tuệ nhân tạo, ngài thông báo với các giáo sư rằng ngài muốn vào dòng. “Tôi đã tìm thấy một ngôn ngữ, một lời quan trọng hơn bất kỳ lời nào tôi từng tìm kiếm cho đến lúc đó: [lời] mà đối với tôi dường như là ơn cứu rỗi của thế giới, và tôi muốn tôn vinh bằng cả cuộc đời mình và chia sẻ với người khác.”

Rao giảng Lời Chúa

Cha Roberto Pasolini có vinh dự được rao giảng lời yêu thương này trước Giáo triều Rôma và Đức Giáo hoàng. Với tư cách là nhà giảng thuyết Phủ Giáo hoàng, một vai trò mà ngài đã đảm nhiệm kể từ khi được Đức Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm vào năm 2024, ngài chịu trách nhiệm về các bài giảng trong bốn ngày thứ Sáu trước Tuần Thánh, cũng như các bài giảng trong Mùa Vọng. “Bản thân việc giảng thuyết đã là một cam kết lớn lao. Một mặt, thế giới đang chờ đợi Lời Chúa; mặt khác, luôn có nguy cơ truyền đạt Lời Chúa một cách tồi tệ: quá nặng hoặc quá nhẹ. Thách thức ngày nay là loan báo mầu nhiệm Thiên Chúa một cách vừa trung thành vừa sáng tạo, bén rễ từ truyền thống nhưng đối thoại với tính nhạy cảm hiện thời.”

Đối mặt với trách nhiệm được giao phó, vị tu sĩ dòng Capuchin cố gắng vẫn là chính mình, theo lời khuyên của Đức Giáo hoàng Phanxicô. Tuy nhiên, cha Roberto Pasolini thừa nhận mình đã chuẩn bị kỹ lưỡng hơn. “Tôi phải viết các văn bản của mình và sau đó gửi chúng đến Bộ Truyền thông. Điều này đòi hỏi sự chặt chẽ hơn.” Tuy nhiên, Đức Lêô XIV cho phép vị tu sĩ hoàn toàn tự do lựa chọn chủ đề bài giảng của mình. Ngài nhấn mạnh rằng đây chính là toàn bộ hứng thú của trách nhiệm giảng thuyết: nó đến từ bên ngoài, theo cách thức của một “người hát rong“, không phải để “làm mọi người cười” mà là để “làm họ suy nghĩ“.

Và ưu tiên hàng đầu, đối với cha Roberto Pasolini, là nói về trách nhiệm phục vụ thế giới của Giáo hội. Một ý định mà Đức Lêô XIV đã đặt làm trọng tâm trong triều đại giáo hoàng của ngài, và được Đức Phanxicô nhấn mạnh trong thông điệp Fratelli tutti năm 2020. “Giáo hội nên bớt tự quy chiếu, bớt bận tâm đến bản thân (…). Giáo hội không nên bận tâm đến việc bảo vệ lập trường hay đặc quyền của mình, bởi vì khi bối cảnh khó khăn, không được khép kín nơi chính mình, mà phải quan tâm đến tha nhân, như một bác sĩ sẽ làm“, vị tu sĩ dòng Phanxicô tóm tắt.

Đối mặt với AI, đặt con người trở lại vị trí trung tâm của mọi hành động

Cũng được đặt câu hỏi về trí tuệ nhân tạo (AI) và nhiều câu hỏi mà việc sử dụng nó khơi lên, cha Roberto Pasolini vừa thực tế vừa lạc quan. “Tôi tin rằng trí tuệ nhân tạo sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những gì làm nên tính đặc thù của con người, điều nhỏ bé này mà chỉ chúng ta mới có thể làm được, và chúng ta thường không làm.” Nhắc đến cuộc sống thường nhật của nhiều người, với nhịp sống lặp đi lặp lại “tàu điện ngầm, công việc, ngủ nghỉ” và quá nhiều hoạt động, vị tu sĩ dòng Capuchin kêu gọi mọi người hãy hiện diện trọn vẹn trong những gì họ làm. “Tôi tin rằng nếu tất cả chúng ta đều mệt mỏi như vậy, đó là vì chúng ta đã sống hơi giống máy tính rồi. (…) Việc máy móc sẽ sớm có thể làm được hầu hết mọi việc sẽ buộc chúng ta phải tự hỏi: hôm nay chúng ta chọn đặt trái tim và tình yêu của mình vào đâu?“

Cha Roberto Pasolini, người đưa việc nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo lại gần với sứ mạng giảng thuyết của mình, khuyến khích chúng ta đặt con người trở lại vị trí trung tâm trong các cử chỉ hàng ngày. “Ngày nay, trí tuệ nhân tạo có thể viết nên một văn bản quan trọng, và điều đó rất tốt. Điều cốt yếu, đó là nếu tôi phải đọc văn bản này trước mặt mọi người, thì lúc đó tôi có thể biến nó thành một hành vi nhân linh không. Tôi có thể nhìn vào mắt mọi người, quyết định nên nhấn mạnh vào đâu. (…) ChatGPT có thể soạn nên những bài giảng tuyệt vời! Điều thực sự quan trọng, đó là để những lời lẽ tuôn chảy từ chính trái tim mình (…).”

Mùa Vọng, thời gian của “trí tuệ tâm linh”

Đầu tháng Mười Hai, cha Roberto Pasolini muốn bàn về chủ đề chờ đợi đặc trưng của Mùa Vọng, được quan niệm không phải như một giai đoạn thụ động, nhưng là như thời gian của trí tuệ tâm linh, năng động, mang đầy hy vọng. Nhấn mạnh tầm quan trọng của sự kiên nhẫn năng động, ngài mong muốn ưu tiên, trong các trao đổi với những người chưa tin, việc đối thoại dựa trên sự lắng nghe những câu hỏi sâu xa hơn là đưa ra những câu trả lời có sẵn. Trong bối cảnh Giáo hội đang chuyển mình sâu xa, ngài muốn đề nghị ba bài suy niệm có tựa đề “Những người gìn giữ niềm hy vọng” để đọc lại sự chờ đợi như một quá trình đầy tin tưởng và dấn thân sau Năm Thánh 2025.

Tý Linh

(theo Hortense Leger, Aleteia)