“Học thuyết xã hội của Giáo hội Công giáo không coi quyền lực là mục đích tự thân, mà là phương tiện hướng tới công ích.” Trong thông điệp gửi đến các đại biểu tham dự phiên họp toàn thể của Học viện Khoa học Xã hội Giáo hoàng, được tổ chức tuần này tại Rôma, Đức Giáo hoàng Lêô XIV khẳng định rằng “nền dân chủ thiếu luân lý có nguy cơ trở thành hoặc là sự chuyên chế của đa số, hoặc là vỏ bọc che đậy sự thống trị của giới tinh hoa kinh tế và công nghệ.”

Nhân dịp phiên họp toàn thể của Hàn lâm viện Tòa Thánh về Khoa học Xã hội, được tổ chức từ ngày 14 đến 16 tháng 4 năm 2026 tại Rôma, Đức Giáo hoàng hoan nghênh chủ đề được chọn: “Việc sử dụng quyền lực: tính hợp pháp, nền dân chủ và việc viết lại trật tự quốc tế“.

Đối với Đức Thánh Cha, “đây là một chủ đề đặc biệt thời sự, tập trung suy tư của chúng ta vào việc thực thi quyền lực, một yếu tố thiết yếu để xây dựng hòa bình trong và giữa các quốc gia trong thời kỳ biến đổi toàn cầu sâu xa này.” Ngài cho rằng “tính hợp pháp của quyền lực không phụ thuộc vào việc tích lũy sức mạnh kinh tế hay công nghệ,” mà phụ thuộc vào “sự khôn ngoan và đức hạnh trong việc thực thi quyền lực đó.” (xem Giáo lý Hội Thánh Công giáo, 1903).

Trong sứ điệp của mình, Đức Giáo hoàng Lêô XIV nhấn mạnh rằng “sự khôn ngoan giúp chúng ta phân định và tìm kiếm chân lý và điều thiện, thay vì những điều tốt đẹp bề ngoài và sự hư danh, giữa những hoàn cảnh của cuộc sống hằng ngày“, và khẳng định: “sự khôn ngoan không thể tách rời khỏi các đức tính luân lý, vốn củng cố mong muốn thúc đẩy công ích. Đặc biệt, chúng ta biết rằng đức công bằng và đức dũng mạnh là không thể thiếu để đưa ra những quyết định khôn ngoan và thực hiện chúng.”

Nền dân chủ vì công ích và phẩm giá con người

“Không hề là một thủ tục đơn thuần, nên dân chủ công nhận phẩm giá của mỗi người và kêu gọi mỗi công dân tham gia một cách có trách nhiệm vào việc theo đuổi công ích,” sứ điệp của Đức Thánh Cha nói tiếp. Và xác tín này “đã được Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II bày tỏ khi ngài khẳng định rằng Giáo hội đánh giá cao dân chủ bởi vì nó bảo đảm sự tham gia vào các lựa chọn chính trị và khả năng cả bầu cử lẫn đòi hỏi những người cai trị phải chịu trách nhiệm, và thay thế chúng bằng các biện pháp hòa bình khi cần thiết.” (Centesimus Annus, 46).

“Tuy nhiên, nền dân chủ chỉ thực sự lành mạnh khi nó bắt nguồn từ luật luân lý và một tầm nhìn chân thực về nhân vị. Thiếu nền tảng này, nó có nguy cơ trở thành hoặc là sự chuyên chế của đa số, hoặc là vỏ bọc che đậy sự thống trị của giới tinh hoa kinh tế và công nghệ.”

Nguồn cảm hứng cho trật tự quốc tế

“Những nguyên tắc chi phối việc thực thi quyền lực trong các quốc gia cũng phải là nguồn cảm hứng cho trật tự quốc tế; một chân lý đặc biệt quan trọng cần ghi nhớ vào thời điểm mà các cuộc cạnh tranh chiến lược và các liên minh thất thường đang định hình lại các mối quan hệ toàn cầu,” Đức Giáo Hoàng tiếp tục lưu ý trong sứ điệp của mình và đồng thời nhấn mạnh : “Chúng ta phải ghi nhớ rằng một trật tự quốc tế công bằng và ổn định không thể đến từ sự cân bằng quyền lực đơn thuần hay lôgic thuần túy kỹ trị. Sự tập trung sức mạnh công nghệ, kinh tế và quân sự vào tay một số ít người đe dọa cả sự tham gia dân chủ của các dân tộc và sự hòa hợp quốc tế”.

Đức Giám mục Roma khuyên nhủ : “Và khi các thế lực trần thế đe dọa sự bình yên trật tự (tranquillitas ordinis) – định nghĩa cổ điển của thánh Augustinô về hòa bình – chúng ta phải tìm kiếm niềm hy vọng nơi Nước Thiên Chúa, dù không thuộc về thế gian này, nhưng soi sáng các vấn đề của thế gian và cho thấy ý nghĩa cánh chung của chúng.” Như vậy, từ quan điểm đức tin này, Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng “quyền năng của Thiên Chúa không thống trị, nhưng chữa lành và phục hồi.”

“Chính lôgic của lòng bác ái này phải hướng dẫn lịch sử, bởi vì hoạt động của con người được truyền cảm hứng bởi lòng bác ái sẽ góp phần định hình ‘thành quốc trần thế’ trong sự hiệp nhất và hòa bình, biến nó – dù không hoàn hảo – thành một sự dự báo và tiên trưng về ‘Thành quốc của Thiên Chúa’ (xem Bênêđíctô XVI, Caritas in Veritate, 7). Đức tin như vậy củng cố quyết tâm của chúng ta trong việc xây dựng một nền văn hóa hòa giải có khả năng vượt qua những cạm bẫy của sự thờ ơ và bất lực (xem Bài phát biểu trước các nhà lãnh đạo tôn giáo, ngày 28 tháng 10 năm 2025).”

Trong tinh thần này, Đức Thánh Cha chân thành hy vọng rằng những suy tư của các tham dự viên phiên họp toàn thể của Hàn lâm viện Tòa Thánh về Khoa học Xã hội sẽ mang lại những hiểu biết quý giá về việc sử dụng quyền lực một cách hợp pháp, các tiêu chí cho một nền dân chủ đích thực và loại trật tự quốc tế phục vụ công ích. Vì vậy, “công việc của anh chị em sẽ đóng góp đáng kể vào việc xây dựng một nền văn hóa hòa giải và hòa bình toàn cầu; một nền hòa bình không chỉ đơn thuần là sự vắng mặt mong manh của xung đột, mà là hoa trái của công lý, được sinh ra từ một quyền bính khiêm nhường phục vụ mọi người và toàn thể gia đình nhân loại.”

Tý Linh

(theo Françoise Niamien – Vatican News)