“Những Cáo Buộc Của Trump Chống Lại Đức Giáo Hoàng Đã Đoàn Kết Giáo Hội Công Giáo Trong Sự Kinh Tởm Chung”
Nhà sử học Alberto Melloni phẫn nộ trước việc Donald Trump lợi dụng Công giáo để biện minh cho các chính sách chiến tranh của mình. Bằng cách phân tích sự leo thang căng thẳng giữa Washington và Vatican, ông nhấn mạnh cách Đức Giáo hoàng Lêô XIV khẳng định cương vị giáo hoàng của mình và sự phản đối của ngài đối với tổng thống Mỹ.
Những lời lẽ tự do quá trớn của Donald Trump về Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã gây xôn xao, nhưng chắc chắn chúng không đe dọa được người nhận chúng. Trong số những người tiền nhiệm của Đức Lêô XIV, Đức Piô IX từng là mục tiêu chế giễu của những người theo Garibaldi (Giuseppe Garibaldi, một trong những kiến trúc sư của nước Ý hiện đại thế kỷ XIX, thường xuyên chống lại Vatican), và Đức Bênêđíctô XV bị gọi bằng biệt hiệu “XV đáng nguyền rủa” vì đã gọi Thế Chiến I là một “cuộc tàn sát vô ích“. Nhưng chưa ai từng nói rằng Giáo hoàng “yêu thích tội ác”: một lời buộc tội kỳ lạ, xứng với “kẻ cắp lại la làng”.
Tuy nhiên, đằng sau cử chỉ kiêu ngạo này của vị tổng thống hề hước, mà nhờ trí tuệ nhân tạo (AI) có thể hóa trang thành giáo hoàng, có khi thành Chúa Giêsu, đang ẩn chứa một vấn đề sâu xa hơn. Vấn đề đó liên quan đến mối liên hệ giữa các phong trào cực hữu, Giáo hội Tin Lành Phúc Âm và Công giáo cực đoan bảo thủ.
Một chủ nghĩa thống nhất thù hận mang tính ý thức hệ
Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của Trump, tham vọng của các thế giới Kitô giáo này là hợp nhất thành một chủ nghĩa thống nhất thù hận mang tính ý thức hệ (chống lại người đồng tính, những người “thức tỉnh”, người di cư và người Do Thái), trong đó các tuyên bố thần học, luân lý hẹp hòi và việc rao giảng về bạo lực sẽ được kết hợp với nhau. Trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Trump, một giả thuyết khác đã xuất hiện: nắm bắt đức tin của Giáo hội Rôma và biến nó thành xi-măng về mặt ý thức hệ của MAGA – được đặt tên theo phong trào chính trị của Donald Trump, “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại“.
Nhân vật chính (bất hạnh) trong nỗ lực này là Phó Tổng thống J. D. Vance, người được tỷ phú thung lũng Silicon Peter Thiel đưa vào vòng thân cận của Donald Trump, biến vị luật sư trở lại đạo Công giáo này thành ngôi sao đang lên của chức vụ phó tổng thống. Xa hơn nữa trong cuộc chơi là Ngoại trưởng Marco Rubio, một đối thủ cũ của Trump trong cuộc bầu cử sơ bộ năm 2016, người sau đó đã đủ trung thành để đảm bảo chức vụ Bộ trưởng Ngoại giao: ông xuất hiện trên truyền hình vào Thứ Tư Lễ Tro năm 2025 với một dấu thánh giá bằng tro vẽ trên trán, một cảnh tượng hết sức khó tin, vì trong nghi lễ Latinh, tro được đặt trên đầu chứ không phải trên trán.
J. D. Vance đã cố gắng củng cố uy tín của mình bằng cách giải thích tại Hội nghị An ninh Munich vào tháng 2 năm 2025 rằng các chính sách của Trump đối với người di cư phù hợp với trật tự tình yêu (ordo amoris) của Thánh Augustinô. Ông đã bị Đức Hồng y Robert Prevost khi đó phê bình một cách cụt ngủn trong một dòng tweet ngắn gọn: “JD Vance đã sai.” Sau đó, trong một buổi tiếp kiến nhằm hoàn tất lời đề nghị “tân Carolingien”, ông đã cố gắng đảm bảo với Đức Giáo hoàng một sự ủng hộ về các chủ đề luân lý để đổi lấy sự công nhận chính trị.
Các giám mục Mỹ ngày càng chỉ trích
Chỉ vài giờ trước khi qua đời, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã tiếp kiến ông, nhưng thay vì chiếc vương miện sắt của các hoàng đế Kitô giáo, ngài chỉ tặng ông ba quả trứng sô cô la nhỏ và cho ông ra về. Trump đã trả đũa cho sự lăng nhục này tại tang lễ của Đức Giáo hoàng Phanxicô: ông tự xưng là lãnh đạo của người Công giáo Mỹ, xuất hiện tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô trong bộ đồ màu xanh, biến ghế và không gian thành phòng khách với Tổng thống Ucraina Volodymyr Zelensky, và đòi ngồi hàng ghế đầu bất chấp nghi thức.
J. D. Vance trở lại gặp Đức Giáo hoàng Prevost trong một buổi tiếp kiến chính thức: ông tặng Đức Giáo hoàng một chiếc áo đấu của đội Chicago Bears, như thể Đức Giáo hoàng là một thiếu niên, và trao cho ngài lời mời của Donald Trump đến Washington vào ngày 4 tháng 7, Ngày Độc lập của Hoa Kỳ. Điều này đã khiến Đức Giáo hoàng lên kế hoạch hành hương đến Lampedusa vào ngày hôm đó, một cửa ngõ vào châu Âu đối với hàng ngàn người tuyệt vọng.
Về bản chất, ông ta hầu như không đạt được gì. Trái lại, trong năm đầu tiên triều đại giáo hoàng của ngài, các Giám mục Mỹ đã đưa ra những lời chỉ trích mạnh mẽ hơn đối với tổng thống, cả về vấn đề người di cư lẫn các hoạt động quân sự ở Venezuela và Iran – ngay cả khi việc viện dẫn các nguyên tắc “chiến tranh chính đáng”, vốn vắng bóng trong giáo lý Công giáo kể từ thông điệp Pacem in terris (1963) và Công đồng Vatican II, vẫn còn tồn tại.
Một bầu không khí căng thẳng
Rồi, như thể điều đó vẫn chưa đủ, Lầu Năm Góc đã phạm phải sai lầm tai hại nhất kể từ cú tát ở Anagni* (1303), bằng cách triệu tập sứ thần Christopher Peter (và sứ thần, đến lượt mình, đã phạm phải hành động thiếu thận trọng nhất trong lịch sử ngoại giao của Giáo hoàng khi đến đó). Ngay sau đó, Đức Lêô XIV đã bổ nhiệm nhà ngoại giao giỏi nhất của mình, Gabriele Caccia, làm sứ thần tại Washington, để mọi người – các Giám mục, người Công giáo và chính phủ – đều biết rằng có một người ở đó không phải đến để nhận những bài học về Thánh Augustinô, việc săn lùng người di cư, hay việc ném bom các quốc gia bị tuyên bố là kẻ thù.
Từ đó nảy sinh một bầu không khí căng thẳng, và Donald Trump, với phong cách của mình, đã gây ra những hậu quả mà tất cả chúng ta đều đã chứng kiến: ông đưa vào Phòng Bầu dục hàng chục mục sư Tin Lành Phúc Âm, những người dám cầu xin Thiên Chúa điều mà Ngài đã làm cho Môisê trong sách Xuất Hành chương 17, cụ thể là cho phép ông chiến thắng trận chiến nếu dân chúng nâng đỡ đôi tay của ông; ông trao quyền tự do tuyệt đối cho Bộ trưởng Chiến tranh của mình, người luôn tìm kiếm sự chúc lành của Thiên Chúa bất kể ông làm gì; ông đòi hỏi cho nhiệm kỳ tổng thống của mình một vai trò trong mật nghị Hồng y mà ông đã không bao giờ có…
Những cáo buộc của Donald Trump chống lại Đức Giáo hoàng, vào thời điểm này, đã đoàn kết Giáo hội Công giáo trong sự kinh tởm chung; chúng đã tạo cơ hội cho Vladimir Putin thể hiện sự đoàn kết với Tòa Thánh, và đã khiến Đức Giáo hoàng Lêô XIV đáp trả bằng một câu nói không thừa nhận sức mạnh đáng gờm cũng như tầm vóc của kẻ đối thoại như Donald Trump: “Tôi không sợ, tôi sẽ không tranh luận với ông ta.”
Đạo Công giáo như một chỗ dựa tôn giáo
Vẫn còn phải xem liệu nỗ lực cung cấp đạo Công giáo như một chỗ dựa tôn giáo cho thế giới MAGA từ nay đã cạn kiệt chưa, hoặc liệu nó có giúp hai “người thừa kế” Công giáo, J. D. Vance và Marco Rubio, thoát khỏi nhiệm kỳ của họ trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới hay không. Thật vậy, tất cả các đảng cánh hữu đều thu hút phiếu bầu bằng cách nuôi dưỡng nỗi sợ hãi và sự thất vọng của cử tri, những người cảm thấy bị đe dọa và bị tước đoạt bởi những kẻ đáng bị trừng phạt – bằng quân sự, thậm chí là hạt nhân nếu cần thiết. Để hợp pháp hóa điều này, cần có sự hỗ trợ mà việc mục vụ nhiệt thành không thể cung cấp: phải có một triều đại giáo hoàng chỉ nhạy cảm với các mệnh lệnh luân lý.
Nhưng Prevost không thể là người như vậy, và giờ đây ngài càng không thể. Và nếu phong cách kín đáo của ngài đã giữ ngài trong một tập viện thầm lặng, có lẽ hơi biệt lập, thì tuần trước đã đưa ngài vào hàng ngũ những vị Hồng y vĩ đại – Aveline, Delpini, Marx, McElroy, Pizzaballa, Zuppi – những người đã lên án việc sử dụng danh Thiên Chúa để biện minh cho các vụ đánh bom là phạm thượng.
Có lẽ sẽ còn những nỗ lực khác nữa: sự ủng hộ của Peter Thiel dành cho những kẻ muốn chia rẽ các Giáo hội sẽ không thiếu; một số Giám mục lười biếng hoặc ngây thơ sẽ mắc bẫy. Nhưng Donald Trump đã khơi mào một cuộc chiến khác, sai lầm và có hậu quả tai hại: câu tục ngữ Rôma cổ “chi mangia papa crepa” (“kẻ nào tấn công Giáo hoàng sẽ chết“) chưa bao giờ sai lầm. Ngay cả trước khi có trí tuệ nhân tạo.
————————————-
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn : nhật báo La Croix)
—————————————————–
* “cú tát ở Anagni” là cuộc tấn công vào ngày 7-8/9/1303, nơi Guillaume de Nogaret (đại diện vua Pháp Philippe le Bel) và Sciarra Colonna bắt giữ Đức Giáo hoàng Boniface VIII tại quê nhà Anagni. Sự kiện này đánh dấu đỉnh điểm xung đột quyền lực giữa nhà vua Pháp và Đức Giáo hoàng, dẫn đến sự suy yếu của quyền lực giáo hội và mở đường cho thời kỳ Giáo hoàng tại Avignon. (ctcnd)